Podręcznik przedsiębiorcy - Standard VSME- Moduł podstawowy (B) – minimum dla każdego MŚP

Dlaczego powstał ten podręcznik

Raportowanie działań w obszarze środowiskowym, społecznym i zarządczym (ESG) staje się nowym językiem biznesu. Banki, duże firmy i jednostki udzielające wsparcia publicznego coraz częściej oczekują od swoich partnerów wiarygodnych danych dotyczących wpływu na środowisko czy pracowników.

Dla wielu małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) może to być wyzwanie, i to nie będzie nic zaskakującego. Ale z odpowiednim przygotowaniem i zaangażowaniem to jednak duża szansa na wzmocnienie swojej pozycji rynkowej, od kwestii związanych z pozyskaniem finansowania po spełnienie oczekiwań kontrahentów.

Celem tego podręcznika jest pomoc polskim MŚP zrozumieć, uporządkować i wdrożyć raportowanie ESG w praktyce – w oparciu o dobrowolny standard VSME opracowany przez EFRAG i przetłumaczony na język polski przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii.

Czym jest VSME i dla kogo został stworzony

VSME (Voluntary Standard for Small and Medium-sized Enterprises czyli Dobrowolny Standard Raportowania Zrównoważonego Rozwoju dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw) nienotowanych na giełdzie to europejski standard raportowania ESG, zaprojektowany specjalnie dla sektora MŚP.

• Jest dobrowolny, ale odpowiada na rzeczywiste potrzeby rynku.
• Jest proporcjonalny – dostosowany do skali działalności mniejszych firm.
• Składa się z dwóch modułów:
  • Moduł B – podstawowy: minimum raportowe, obejmujące dane ESG wymagane przez rynek,
  • Moduł C – kompleksowy: rozszerzenie, które umożliwia prezentację polityk, celów i danych potrzebnych partnerom finansowym i korporacyjnym.

Standard VSME nie zastępuje wymogów ESRS ani nie jest obowiązkiem prawnym, lecz pomaga firmom przygotować się na rosnące oczekiwania partnerów, wynikające z takich regulacji jak CSRD, Taksonomia UE, CSDDD oraz wytyczne EBA dla sektora finansowego dotyczące ryzyk ESG (EBA/GL/2025/01).

Dlaczego MŚP powinny raportować ESG

Rosnące oczekiwania partnerów biznesowych

Od 2025 roku duże firmy w UE raportują dane ESG zgodnie z dyrektywą CSRD i standardami ESRS.
Oznacza to, że będą wymagać podobnych informacji od swoich dostawców i podwykonawców – także tych z sektora MŚP.

Wymogi banków i instytucji finansowych

Zgodnie z wytycznymi EBA/GL/2025/01, banki powinny oceniać ryzyka ESG swoich klientów.
Raport przygotowany zgodnie z VSME stanowi gotową, spójną odpowiedź na pytania pojawiające się w procesach kredytowych i ratingowych.

Konkurencyjność w przetargach i dotacjach

Coraz więcej programów publicznych i unijnych wymaga wykazania działań z obszaru ESG.
Raport VSME można dołączyć do wniosku o dotację, oferty przetargowej czy aplikacji o finansowanie transformacji energetycznej.

Lepsze zarządzanie ryzykiem

Raportowanie ESG porządkuje wiedzę o ryzykach i szansach w Twojej firmie: wzroście cen energii, zmianach regulacyjnych czy rotacji kadr. Pozwala przygotować się na przyszłe zmiany i podejmować decyzje oparte na rzeczywistych danych.

Jak korzystać z tego podręcznika

Podręcznik prowadzi krok po kroku przez proces raportowania ESG w oparciu o strukturę VSME:

• Moduł podstawowy (B1–B11) – minimum raportowe dla każdego MŚP
• Moduł kompleksowy (C1–C9) – rozszerzenie dla firm, które chcą rozwijać strategię ESG, komunikować się z bankami i dużymi partnerami,
• Dodatki – metodologia przygotowania informacji, słownik i źródła.

Każdy rozdział zawiera:

• opis wymagań wynikających z VSME,
• wyjaśnienie znaczenia dla interesariuszy,
• przykłady z praktyki polskich firm,
• sekcję „Warto wiedzieć” – z krótkimi wskazówkami wdrożeniowymi,
• odniesienie do ESRS i wytycznych EBA, aby pokazać spójność z wymogami instytucji finansowych.

Co zyskasz, korzystając z podręcznika

• Przygotujesz samodzielnie pierwszy raport ESG zgodny z VSME – prosty, kompletny i zrozumiały.
• Dowiesz się, czego naprawdę oczekują banki i kontrahenci oraz jak te oczekiwania spełnić.
• Poznasz praktyczne narzędzia: przykłady tabel, wskaźników, uproszczone wzory polityk i inicjatyw.
• Zbudujesz wiarygodność w relacjach biznesowych i publicznych.

Podręcznik łączy teorię z praktyką – pomaga przejść od deklaracji do konkretnych działań, bez nadmiernej biurokracji.

 Spis treści

Dlaczego warto prowadzić komunikację z rynkiem zgodnie ze standardem VSME

B1. Podstawa sporządzenia

B2. Praktyki, polityki i przyszłe inicjatywy na rzecz przejścia na bardziej zrównoważoną gospodarkę

B3. Energia i emisje gazów cieplarnianych

B4 i B5 – Zanieczyszczenie powietrza, wody i gleby oraz bioróżnorodność

B6. Woda

B7. Wykorzystanie zasobów, gospodarka o obiegu zamkniętym i gospodarowanie odpadami

B8. Zasoby pracownicze – Ogólna charakterystyka

B9. Zasoby pracownicze – Bezpieczeństwo i higiena pracy

B10. Zasoby pracownicze – Wynagrodzenia, rokowania zbiorowe i szkolenia

B11. Wyroki skazujące i grzywny za naruszenie przepisów antykorupcyjnych i przepisów w sprawie zwalczania przekupstwa

Podsumowanie modułu podstawowego (B)

Podręcznik przedsiębiorcy - Standard VSME- Moduł kompleksowy C

Podstawa przygotowania ujawnień (metodologia)

Słownik pojęć i akronimów oraz bibliografia