Zmiany klimatu to jedno z wielu wyzwań, przed którymi stoją dziś przedsiębiorstwa – szczególnie te zarządzające aktywami fizycznymi w różnych lokalizacjach. Rosnące koszty zakłóceń operacyjnych, wymagania inwestorów i ubezpieczycieli, a także oczekiwania regulatorów i instytucji finansowych – w tym banków – coraz częściej skłaniają firmy do identyfikacji i oceny ryzyk fizycznych związanych z klimatem. Dodatkowo, wytyczne Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (EBA) oraz standardy raportowania zrównoważonego rozwoju, takie jak ESRS E1-9, wzmacniają presję na przejrzystość w tym zakresie. W praktyce oznacza to konieczność określenia, czy kluczowe aktywa firmy znajdują się w lokalizacjach szczególnie narażonych na powodzie, fale upałów, susze lub inne ekstremalne zjawiska pogodowe. Narzędziem, które może znacząco ułatwić realizację takiej analizy, jest portal Klimada 2.0.

Czym są kluczowe aktywa firmy?

To aktywa, które znajdują się pod  kontrolą operacyjną firmy (np. stanowią jej własność lub są przez nią zarządzane) i obejmują istniejące aktywa (takie jak stacjonarne lub mobilne instalacje, nieruchomości i wyposażenie).

Istotność może być mierzona na podstawie wielu czynników, na przykład:

• Wpływ na wyniki finansowe: Aktywa, które generują znaczące przychody lub przyczyniają się do redukcji kosztów.
• Krytyczność operacyjna: Aktywa niezbędne do utrzymania ciągłości działania, takie jak kluczowa infrastruktura lub systemy IT.
• Reputacja i wizerunek: Aktywa, które wpływają na postrzeganie organizacji przez interesariuszy, takie jak zrównoważone inwestycje lub projekty społeczne.
• Strategiczne znaczenie: Aktywa, które są kluczowe dla realizacji strategii biznesowej organizacji.

Czym jest Klimada 2.0?

Klimada 2.0 to narzędzie stworzone przez Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy. Umożliwia dostęp do:

• wizualizacji ryzyka klimatycznego dla Polski z podziałem na województwa i powiaty,
• analiz scenariuszowych w oparciu o modele klimatyczne (RCP 4.5 i RCP 8.5),
• danych sektorowych dotyczących m.in. rolnictwa, transportu, energetyki, ochrony zdrowia,
• prognoz zmian klimatu do 2100 roku.

Jest to aktualnie najbardziej kompleksowa i publicznie dostępna baza informacji o ryzykach fizycznych klimatu w Polsce.

Scenariusze klimatyczne – co oznaczają RCP 4.5 i RCP 8.5?

Portal Klimada 2.0 korzysta z dwóch scenariuszy emisji gazów cieplarnianych:

• RCP 4.5 – scenariusz zakładający umiarkowaną redukcję emisji. Emisje osiągają szczyt ok. 2040 r., a następnie spadają. To realistyczna droga przy utrzymaniu obecnych wysiłków klimatycznych.
• RCP 8.5 – scenariusz wysokiej emisji. Zakłada dalszy wzrost emisji gazów cieplarnianych bez skutecznych działań politycznych. Jest to wariant najbardziej pesymistyczny, często używany jako stres test.

Różnice między scenariuszami mogą oznaczać np. wzrost średniej temperatury w Polsce nawet o 2–4°C do końca wieku lub znaczne nasilenie ekstremalnych zjawisk pogodowych.

Jak korzystać z Klimada 2.0 w praktyce?

1. Identyfikacja lokalizacji aktywów

Zacznij od zidentyfikowania kluczowych aktywów firmy – lokalizacji produkcji, magazynów, centrów logistycznych czy infrastruktury krytycznej. Warto przygotować listę adresową lub lokalizacje działek z przypisanymi współrzędnymi geograficznymi.

2. Ocena ekspozycji na ryzyko fizyczne

Korzystając z zakładki Wizualizacje ryzyka dla Polski, wybierz powiat, w którym znajduje się aktywo. Sprawdź poziom ryzyka dla następujących zagrożeń:

• powodzie,
• susze,
• fale upałów i mrozów,
• pożary lasów,
• intensywne opady i wiatry.

Dane dostępne w dekadach dla okresu: 2021–2100.

3. Wybór scenariusza i okresu

Przeprowadź ocenę w dwóch wariantach:

• RCP 4.5 jako scenariusz bazowy (realistyczny),
• RCP 8.5 jako scenariusz stresowy (wymagany przez EBA).

To pozwoli na przygotowanie analizy odporności firmy na zmieniające się warunki klimatyczne – zarówno w horyzoncie średnim, jak i długim.

4. Wypełnienie obowiązków raportowych

Na podstawie danych z Klimady można wypełnić sekcję raportową dotyczącą ryzyk fizycznych w formacie zgodnym z ESRS E1-9, przykładowo:

Jeśli nie jesteś przedsiębiorstwem, które będzie składać raport Zrównoważonego Rozwoju to powyższa tabela może być elementem wewnętrznej oceny istotności i strategii adaptacyjnej firmy. Stanowi też podstawę do dialogu z bankiem czy inwestorami.

Dlaczego to ważne?

Korzyści dla firmy:

• Lepsza ochrona aktywów – firmy, które identyfikują zagrożenia klimatyczne, mogą wcześniej wdrożyć środki zapobiegawcze, zabezpieczenia lub relokacje.
• Większa odporność operacyjna – uwzględnienie ryzyk klimatycznych w strategii biznesowej pozwala na utrzymanie ciągłości działania mimo ekstremalnych zjawisk pogodowych.
• Dostęp do finansowania – instytucje finansowe coraz częściej premiują firmy, które zarządzają ryzykami ESG i potrafią je raportować. To może oznaczać lepsze warunki kredytowe lub łatwiejszy dostęp do środków publicznych.
• Przewaga konkurencyjna – transparentna analiza ryzyk i podejmowanie działań adaptacyjnych pozytywnie wpływają na relacje z interesariuszami, partnerami i klientami.

Wymogi regulacyjne i bankowe:

Zgodnie z wytycznymi Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego dot. zarządzania ryzykiem ESG banki mają obowiązek uwzględniać ryzyka ESG – w tym fizyczne ryzyko klimatyczne – w procesie oceny ryzyka kredytowego. Oznacza to, że przedsiębiorstwa, które nie potrafią przedstawić rzetelnej analizy klimatycznej swoich aktywów, mogą być postrzegane jako bardziej ryzykowne.

Dodatkowo, ESRS Rozporządzenie delegowane - UE - 2023/2772 - EN - EUR-Lex wymagają ujawnienia lokalizacji aktywów obarczonych ryzykiem fizycznym oraz działań podejmowanych w celu ich zabezpieczenia. Przejrzysta analiza z wykorzystaniem Klimady 2.0 może znacząco ułatwić spełnienie tych obowiązków.

Krok po kroku – jak przeprowadzić ocenę ryzyka fizycznego:

1. Zbierz dane o lokalizacji kluczowych aktywów firmy – adresy, działki, współrzędne geograficzne.
2. Zaloguj się na portal Klimada 2.0 i przejdź do zakładki „Wizualizacje ryzyka”.
3. Oceń poziom ryzyka klimatycznego w lokalizacji każdego aktywa w scenariuszach RCP 4.5 i RCP 8.5.
4. Sporządź mapę zagrożeń i tabelę narażonych aktywów – uwzględnij czy są ubezpieczone i jakie mają zabezpieczenia.
5. Użyj wyników w raportowaniu ESG – zgodnie z ESRS E1-9 i wewnętrzną analizą ryzyka.
6. Zastanów się nad adaptacją – czy trzeba zmienić lokalizację, zabezpieczenia, ubezpieczenia lub inwestycje.
7. Przechowuj dane i aktualizuj je okresowo – ryzyka klimatyczne są dynamiczne.

Podsumowanie

Ocena ryzyk fizycznych to dziś ważny element zarządzania przedsiębiorstwem. Dzięki Klimada 2.0 możesz szybko sprawdzić, które aktywa są narażone na skutki zmiany klimatu i lepiej się na nie przygotować – operacyjnie i strategicznie.

Portal Klimada dostępny jest na stronie -  Klimada 2.0.