W tym rozdziale:

• Wyjaśniamy, jak raportować dane dotyczące zatrudnienia w sposób zgodny z VSME.
• Pokazujemy, które dane są obowiązkowe, a które warto dodać, by wzmocnić wiarygodność raportu.
• Tłumaczymy, jak prosto zaprezentować strukturę zatrudnienia i jej znaczenie dla stabilności firmy.
• Wprowadzamy blok „własne zasoby pracownicze”, który obejmuje również kwestie BHP, wynagrodzeń i rozwoju pracowników (B9–B10).

Znaczenie własnych zasobów pracowniczych w raportowaniu ESG

Zasoby ludzkie to najważniejsze aktywo większości MŚP. Dla banków, klientów i instytucji publicznych dane o zatrudnieniu pokazują, czy firma:

• jest stabilna kadrowo,
• potrafi przyciągać i utrzymać pracowników,
• przestrzega podstawowych zasad prawa pracy,
• rozwija kompetencje zgodnie z kierunkiem zmian gospodarki.

W standardzie VSME punkty B8–B10 opisują te aspekty krok po kroku. Zaczynamy od liczby pracowników, form zatrudnienia i struktury (B8), następnie przechodzimy do warunków pracy i bezpieczeństwa (B9), a kończymy na wynagrodzeniach, negocjacjach i szkoleniach (B10).

Co ujawniać w punkcie B8

Punkt B8 dotyczy wyłącznie własnych zasobów pracowniczych – osób zatrudnionych bezpośrednio przez firmę. Nie obejmuje podwykonawców, agencji pracy tymczasowej ani firm zewnętrznych.

W raporcie należy wskazać:

• średnioroczną liczbę pracowników (w przeliczeniu na pełne etaty – FTE),
• formy zatrudnienia (umowy o pracę, umowy cywilnoprawne, samozatrudnienie),
• udział kobiet i mężczyzn (jeśli dane są dostępne),
• zatrudnienie osób z niepełnosprawnościami (jeśli dotyczy),
• udział pracowników w pełnym i niepełnym wymiarze czasu pracy.

Dane powinny pochodzić z dokumentacji kadrowo-płacowej lub z systemów ZUS i księgowości. Warto również wskazać zmiany liczby pracowników w ostatnich latach – to pokazuje rozwój lub stabilność organizacji.

Przykłady ujawnień zgodnych z VSME

Przykład 1 – firma produkcyjna
W 2024 roku firma zatrudniała średnio 86 osób (FTE), w tym 78 na podstawie umowy o pracę i 8 na umowach zlecenie. Udział kobiet wynosił 34%, a osób z niepełnosprawnościami – 2%. Średni staż pracy to 5,6 roku. W porównaniu z 2023 rokiem zatrudnienie wzrosło o 9%.

Przykład 2 – firma usługowa
W 2024 roku firma zatrudniała 12 osób w pełnym wymiarze czasu pracy i 3 osoby w niepełnym (13,5 FTE). Wszyscy pracownicy są zatrudnieni na podstawie umowy o pracę. Zatrudnienie utrzymuje się na stabilnym poziomie od trzech lat.

Przykład 3 – mikroprzedsiębiorstwo
Firma zatrudnia właściciela i jednego pracownika w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie korzysta z usług agencji zewnętrznych ani podwykonawców. Punkt B8 ma zastosowanie w ograniczonym zakresie – dane są opisane jakościowo.

Jak wygląda to w standardach ESRS

W europejskim standardzie ESRS S1 – Własne zasoby pracownicze, firmy raportują szczegółowe dane o strukturze zatrudnienia, rotacji, różnorodności i liczbie godzin pracy. VSME ogranicza obowiązki do danych podstawowych – wystarczających do oceny stabilności zatrudnienia i zgodności z przepisami.

Dzięki temu MŚP mogą wykazać, że zarządzają personelem w sposób odpowiedzialny, bez konieczności prowadzenia pełnych statystyk kadrowych.

Wnioski wdrożeniowe

• Dane o zatrudnieniu są łatwo dostępne – warto je uzupełnić o prosty komentarz o zmianach w czasie.
• Należy unikać nieścisłości między raportem ESG a sprawozdaniami finansowymi i danymi ZUS.
• Wskazanie zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami lub różnorodności płciowej może pozytywnie wpłynąć na ocenę firmy.
• Warto zachować spójność danych między punktami B8, B9 i B10 – tworzą one jeden blok o zarządzaniu personelem.

Warto wiedzieć

• Dlaczego dane o zatrudnieniu są ważne dla banków i kontrahentów:
  Liczba i struktura pracowników pokazują zdolność firmy do utrzymania produkcji, realizacji kontraktów i stabilności operacyjnej. Banki wykorzystują te dane w ocenie ryzyka biznesowego, a partnerzy korporacyjni – w ocenie wiarygodności dostawcy.
• Jak to wykorzystać w praktyce:
  Warto przygotować krótką tabelę z liczbą pracowników, formami zatrudnienia i trendem zmian w ostatnich latach. Może być ona częścią załącznika do raportu ESG lub dokumentu przedstawianego bankowi.
• Jak unikać błędów:
  Nie należy podawać liczby osób bez przeliczenia na pełne etaty (FTE) – utrudnia to porównanie między firmami. W przypadku mikro firm wystarczy opis jakościowy, np. „firma zatrudnia właściciela i jednego pracownika”.

Spis treści

B9. Zasoby pracownicze – Bezpieczeństwo i higiena pracy

Kontakt

Autor:  Damian Gawrysiak, Menedżer ds. wsparcia sprzedaży produktów ESG,  PKO Bank Polski