VSME

(Voluntary Standard for SMEs)

Dobrowolny standard raportowania ESG opracowany przez EFRAG dla małych i średnich przedsiębiorstw. Składa się z modułu podstawowego (B) i modułu kompleksowego (C). Umożliwia MŚP przygotowanie raportu ESG w sposób proporcjonalny do ich możliwości. VSME nie jest obowiązkowy, ale odpowiada na oczekiwania banków i dużych kontrahentów.

ESRS

(European Sustainability Reporting Standards)

Europejskie standardy raportowania zrównoważonego rozwoju obowiązkowe w UE dla firm objętych CSRD. Obejmują szczegółowe wskaźniki, analizę istotności, zgodność z taksonomią UE, plany transformacyjne i powiązania z finansami. W porównaniu do VSME są znacznie bardziej wymagające.

CSRD

(Corporate Sustainability Reporting Directive)

Dyrektywa UE, która od 2025 r. nakłada obowiązek raportowania ESG zgodnie z ESRS na duże firmy i jednostki zainteresowania publicznego. Pośrednio dotyczy także MŚP jako dostawców – duże firmy muszą raportować dane ze swoich łańcuchów dostaw.

CSDDD

(Corporate Sustainability Due Diligence Directive)

Dyrektywa UE wprowadzająca obowiązek należytej staranności w zakresie ESG w całym łańcuchu wartości. Duże przedsiębiorstwa muszą identyfikować, zapobiegać i minimalizować negatywne skutki działalności (np. naruszenia praw człowieka, degradacja środowiska). MŚP mogą być objęte obowiązkami pośrednio, jako dostawcy. Aktualnie państwa członkowskie, w tym Polska, mają obowiązek wcielenia przepisów dyrektywy CSDDD do prawa krajowego do 26 lipca 2027 r.

EBA - GL/2025/1

Wytyczne Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (EBA) dotyczące zarządzania ryzykami ESG w bankach i instytucjach finansowych. Nakazują bankom oceniać klientów w krótkim, średnim i długim horyzoncie czasowym, z uwzględnieniem ryzyk klimatycznych, społecznych i etycznych.

EBA

(European Banking Authority)

Europejski Urząd Nadzoru Bankowego, który opracowuje standardy techniczne i wytyczne dla sektora bankowego. W obszarze ESG odpowiada za integrację ryzyk ESG z procesami kredytowymi i polityką zarządzania ryzykiem w bankach.

ILO

(Internaional Labour Organization)

Międzynarodowa Organizacja Pracy, agenda ONZ ustanawiająca globalne standardy zatrudnienia. Kluczowe konwencje dotyczą m.in. zakazu pracy przymusowej, pracy dzieci, prawa do zrzeszania się oraz eliminacji dyskryminacji w zatrudnieniu.

UNGP

(United Nations Guiding Principles on Business and Human Rights)

Wytyczne ONZ w zakresie biznesu i praw człowieka. Określają, że firmy mają obowiązek respektować prawa człowieka w swojej działalności oraz w całym łańcuchu wartości. Są podstawą wielu regulacji ESG (np. CSDDD).

DNSH

(Do No Significant Harm)

Zasada „nie czyń poważnych szkód”. W taksonomii UE oznacza, że działalność uznana za zrównoważoną środowiskowo zgodnie z jednym celem nie może jednocześnie szkodzić innym celom środowiskowym (np. projekt OZE nie może niszczyć bioróżnorodności).

Taksonomia UE

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 z dnia 18 czerwca 2020 roku w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje.

System klasyfikacji działalności gospodarczej w UE, który określa, które działania są zrównoważone środowiskowo. Kryteria obejmują sześć celów środowiskowych (np. łagodzenie zmian klimatu, gospodarka o obiegu zamkniętym) oraz zasadę DNSH i minimalne gwarancje (ILO, UNGP).

SFDR

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2088 z 27 listopada 2019 r. w sprawie ujawniania informacji związanych ze zrównoważonym rozwojem w sektorze usług finansowych

Rozporządzenie UE obligujące instytucje finansowe do ujawniania informacji o zrównoważonym finansowaniu i ryzykach ESG w produktach inwestycyjnych.

GAR

(Green Asset Ratio)

Wskaźnik, który banki w UE muszą raportować. Pokazuje udział aktywów zgodnych z taksonomią UE w całym portfelu kredytowym.

Interesariusze (stakeholders)

Osoby, grupy lub instytucje, które mają wpływ na działalność firmy lub których działalność firmy dotyka. Na przykład: pracownicy, klienci, dostawcy, społeczności lokalne, banki, regulatorzy, inwestorzy. W raportowaniu ESG oczekiwania interesariuszy są punktem wyjścia do analizy istotności.

Łańcuch wartości

(value chain)

Całość procesów związanych z działalnością firmy – od dostawców surowców, przez produkcję i logistykę, aż po użytkowników końcowych i utylizację produktów. ESG obejmuje analizę wpływu na całym łańcuchu wartości.

Istotność

(materiality)

Zasada określająca, które kwestie ESG są najważniejsze. Wyróżnia się: istotność wpływu (impact materiality – jak firma oddziałuje na środowisko i społeczeństwo) oraz istotność finansową (financial materiality – jak czynniki ESG wpływają na wyniki i ryzyka firmy).

Podwójna istotność

(double materiality)

Koncepcja wprowadzona w ESRS, łącząca oba wymiary istotności: wpływ firmy na otoczenie i wpływ czynników ESG na kondycję finansową firmy. Jest kluczowa dla pełnych raportów ESG.

Ślad węglowy

 (carbon footprint)

Całkowita ilość emisji gazów cieplarnianych generowanych przez działalność firmy. Dzieli się na zakresy (Scope): zakres 1 – emisje bezpośrednie, zakres 2 – emisje pośrednie z energii, zakres 3 – emisje w łańcuchu wartości.

Zakres (Scope)  1, 2, 3

Kategorie emisji GHG: zakres (scope) 1 – bezpośrednie emisje (np. spalanie paliw w pojazdach firmowych), zakres (scope) 2 – emisje z zakupionej energii, zakres (scope) 3 – wszystkie inne emisje pośrednie w łańcuchu wartości (np. dostawcy, transport, użytkowanie produktów).

Greenwashing

Praktyka wprowadzania w błąd poprzez przedstawianie działań lub produktów danego podmiotu jako bardziej ekologicznych niż są w rzeczywistości. Może prowadzić do utraty reputacji, odpowiedzialności prawnej i sankcji finansowych.

Due diligence ESG

Proces należytej staranności, polegający na identyfikacji, zapobieganiu i minimalizowaniu negatywnych skutków działalności w obszarze środowiska, społeczeństwa i ładu korporacyjnego. Wymagany dla dużych firm przez CSDDD, coraz częściej oczekiwany od MŚP w łańcuchach dostaw.

Zrównoważony rozwój

(sustainable development)

Model rozwoju, który równoważy cele gospodarcze, społeczne i środowiskowe, zapewniając, że obecne potrzeby są realizowane bez ograniczania możliwości przyszłych pokoleń.

Kamienie milowe

(Milestones)

Cele pośrednie w realizacji planów ESG. Umożliwiają monitorowanie postępu w krótszych odcinkach czasu i budowanie wiarygodności w oczach banków i kontrahentów.

FTE

(Full-Time Equivalent)

Jednostka przeliczeniowa opisująca zatrudnienie – pełny etat. Pozwala porównywać dane kadrowe w firmach o różnym wymiarze zatrudnienia (np. 2 osoby po 0,5 etatu = 1 FTE).

KPI

(Key Performance Indicators)

Kluczowe wskaźniki efektywności, stosowane do monitorowania realizacji celów ESG (np. % recyklingu, zużycie energii/kWh na jednostkę produkcji, liczba godzin szkoleń na pracownika).