W tym rozdziale:
- Wyjaśniamy, jak raportować dane o odpadach i gospodarce obiegu zamkniętego zgodnie z VSME.
- Pokazujemy, które informacje są wymagane, a które warto uzupełnić dobrowolnie.
- Podpowiadamy, jak zbierać dane z systemów BDO i umów z odbiorcami odpadów.
- Wskazujemy, jak zaprezentować działania ograniczające zużycie surowców i ilość odpadów.
Czego dotyczy punkt B7
Punkt B7 obejmuje dwa powiązane obszary:
- odpady – czyli materiały lub produkty, które nie są już używane,
- surowce w obiegu zamkniętym (GOZ) – czyli ponowne wykorzystanie, recykling, odzysk i projektowanie procesów z myślą o minimalizacji odpadów.
Zgodnie ze standardem VSME raport ESG powinien zawierać:
- informacje o rodzaju i ilości wytwarzanych odpadów,
- sposób ich zagospodarowania (recykling, odzysk, składowanie),
- dane o odbiorcach odpadów lub podmiotach prowadzących utylizację,
- opis działań ograniczających ilość odpadów i zużycie surowców,
- informacje o wdrożonych rozwiązaniach obiegu zamkniętego – np. ponowne użycie opakowań, wykorzystanie surowców wtórnych, optymalizacja produkcji.
Kiedy dane o odpadach są istotne
Punkt B7 ma zastosowanie w każdej firmie, która:
- generuje odpady w ramach produkcji, magazynowania, pakowania lub remontów,
- posiada wpis do rejestru BDO,
- stosuje materiały lub surowce, które po zużyciu trafiają do utylizacji,
- przekazuje odpady firmom zewnętrznym lub posiada własny system gospodarowania nimi,
- wykorzystuje surowce w dużych ilościach lub planuje ich redukcję.
W sektorze MŚP dotyczy to niemal wszystkich branż – od przemysłu po usługi, handel, logistykę czy gastronomię. Nawet mała firma, która generuje odpady opakowaniowe, powinna w podstawowy sposób opisać ich ilość i sposób zagospodarowania.
Jakie dane należy przedstawić
Dane obowiązkowe:
- rodzaje odpadów – zgodnie z kodami z systemu BDO,
- ilość odpadów (w kilogramach lub tonach),
- sposób zagospodarowania – recykling, odzysk energetyczny, składowanie, ponowne użycie,
- nazwy lub numery identyfikacyjne odbiorców odpadów.
Dane zalecane (dobrowolne):
- wskaźnik odzysku lub recyklingu w procentach,
- działania zmniejszające ilość odpadów lub zużycie surowców,
- przykłady ponownego użycia materiałów (np. kartony, palety, elementy opakowań),
- wykorzystanie surowców wtórnych w procesie produkcji lub pakowania.
Przykłady ujawnień zgodnych z VSME
Przykład 1 – firma produkcyjna
W 2024 r. wytworzono 17,4 tony odpadów, z czego:
- 9,6 t stanowiły odpady opakowaniowe (papier, tworzywa),
- 5,2 t odpady produkcyjne (skrawki metalu, pyły),
- 2,6 t odpady niebezpieczne (rozpuszczalniki, czyściwa techniczne).
- 71% odpadów przekazano do recyklingu, 12% do odzysku energetycznego, a 17% na składowisko.
Wprowadzono system ponownego użycia kartonów zbiorczych w logistyce wewnętrznej, co pozwoliło zmniejszyć zużycie nowych opakowań o 24% w stosunku do roku poprzedniego.
Przykład 2 – firma handlowa
Firma generuje głównie odpady opakowaniowe (folie, kartony). Wszystkie odpady przekazywane są uprawnionym odbiorcom. W 2024 r. poziom recyklingu wyniósł 82%. Wprowadzono zasadę zwrotu opakowań do dostawców, a część kartonów wykorzystywana jest ponownie w wysyłkach.
Przykład 3 – firma usługowa (niska istotność)
Firma prowadzi działalność biurową. Odpady mają charakter komunalny i są odbierane przez lokalnego operatora. Nie powstają odpady niebezpieczne ani technologiczne. Punkt B7 nie ma zastosowania w sposób istotny.
Jak pozyskać dane
- System BDO – raporty kwartalne lub roczne zawierają pełen zestaw danych o rodzajach, ilościach i sposobach zagospodarowania odpadów.
- Odbiorcy odpadów – każda firma przekazująca odpady wystawia kartę przekazania odpadu (KPO), która stanowi podstawę ewidencji.
- Faktury i protokoły odbioru – zawierają dane wagowe i potwierdzenie odbioru.
- Wewnętrzne zestawienia – można prowadzić prosty arkusz (np. Excel), który ułatwi przygotowanie danych do raportu ESG.
Jak wygląda to w standardach ESRS
W standardzie ESRS E5 – Gospodarka o obiegu zamkniętym wymagane są:
- szczegółowe dane o cyklu życia produktów i materiałów,
- wskaźniki odzysku i ponownego użycia,
- informacje o projektowaniu produktów z myślą o recyklingu,
- opis strategii ograniczania zużycia zasobów i odpadów.
VSME upraszcza te wymagania. Skupia się na danych, które można łatwo pozyskać z krajowego systemu BDO oraz dokumentacji operacyjnej. Dla MŚP wystarczający jest opis działań i procentowego udziału odpadów przekazanych do odzysku lub recyklingu.
Wnioski wdrożeniowe
- System BDO to najważniejsze źródło danych środowiskowych w MŚP – warto je wykorzystać do przygotowania raportu ESG.
- Nawet niewielkie działania w zakresie ponownego użycia lub ograniczania odpadów zwiększają wiarygodność firmy.
- Podanie wskaźnika recyklingu (nawet szacunkowego) ułatwia bankom i kontrahentom ocenę ryzyka środowiskowego.
- Warto wskazać działania planowane na kolejne lata, np. wprowadzenie opakowań zwrotnych, segregację w nowych lokalizacjach, współpracę z dostawcami surowców wtórnych.
Warto wiedzieć
- Dlaczego banki interesują się danymi o odpadach:
Dla instytucji finansowych gospodarka odpadami to ważny wskaźnik zarządzania zasobami i zgodności z przepisami. Dane z punktu B7 pozwalają ocenić ryzyko środowiskowe oraz efektywność operacyjną przedsiębiorstwa.
- Jak to wykorzystać w praktyce:
Warto przygotować prostą tabelę podsumowującą: rodzaje odpadów, ilości, sposób zagospodarowania i odbiorców. Taki załącznik może być wykorzystany zarówno w raporcie ESG, jak i w procesie kredytowym lub przetargu publicznym.
- Jak unikać błędów:
Nie należy wpisywać „nie dotyczy”, jeśli firma wytwarza odpady komunalne lub opakowaniowe.
Zamiast tego warto napisać: „Firma nie prowadzi procesów technologicznych, generuje wyłącznie odpady komunalne i przekazuje je lokalnemu operatorowi.” Taki zapis potwierdza świadomość i rzetelność raportowania. W raportach lepiej używać języka operacyjnego – np. „odzyskano 71% odpadów”, zamiast ogólnych deklaracji o „działaniach proekologicznych”.
Autor: Damian Gawrysiak, Menedżer ds. wsparcia sprzedaży produktów ESG, PKO Bank Polski
