W tym rozdziale:

• Wyjaśniamy, jak raportować dane o zużyciu energii i emisjach gazów cieplarnianych (GHG) zgodnie z VSME.
• Pokazujemy, jak rozróżniać podstawowe zakresy emisji i jak je obliczyć w prosty sposób.
• Tłumaczymy, które dane są wymagane, a które można podać dobrowolnie.
• Wskazujemy, jak te informacje wykorzystują banki i kontrahenci przy ocenie ryzyka ESG.

Czego dotyczy punkt B3

Zgodnie ze standardem VSME, firma powinna przedstawić dane dotyczące:

• zużycia energii (łącznie i w podziale na źródła),
• emisji gazów cieplarnianych – przynajmniej w zakresie 1 i 2,
• udziału energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych (jeśli dane są dostępne),
• działań podejmowanych w celu ograniczenia zużycia energii lub emisji.

Zakres ujawnianych danych powinien być proporcjonalny do wielkości i możliwości organizacyjnych MŚP. Nie ma obowiązku raportowania tzw. zakresu 3 (emisji pośrednich z łańcucha dostaw), ale można je dodać dobrowolnie.

Jak rozumieć zakresy emisji gazów cieplarnianych

Zakres 1 (emisje bezpośrednie):

• paliwa spalane we własnych pojazdach,
• gaz ziemny używany do ogrzewania,
• paliwa wykorzystywane w procesach technologicznych.

Zakres 2 (emisje pośrednie):

• energia elektryczna kupowana z sieci,
• energia cieplna lub chłodnicza dostarczana przez zewnętrznych dostawców.

Dane można przeliczać z wykorzystaniem prostych współczynników konwersji (np. KOBiZE, GHG Protocol, DEFRA) lub skorzystać z narzędzi oferowanych przez bank: Kalkulatory śladu węglowego. Liczy się rzetelność i spójność.

Jak zbierać dane i jak je przeliczać

Źródła danych:

• faktury za energię elektryczną, gaz, paliwa,
• umowy z dostawcami mediów,
• karty pojazdów służbowych (przebieg, zużycie paliwa),
• dane z liczników lub systemów monitoringu zużycia.

Narzędzia pomocnicze:

• kalkulatory emisji (np. KOBiZE, GHG Protocol, kalkulatory bankowe),
• prosty arkusz Excel do podsumowania rocznego zużycia,
• aplikacje branżowe wspierające obliczanie śladu węglowego.

Przykładowe współczynniki (Polska 2024):

1. gaz ziemny: 1 kWh = 0,202 kg CO₂e
2. energia elektryczna z sieci: 1 kWh = ok. 0,58 kg CO₂e

Co ujawnić w raporcie – przykładowy zapis

W 2024 roku firma zużyła 61 200 kWh energii elektrycznej, z czego 12% pochodziło ze źródeł odnawialnych (zakup z gwarancją pochodzenia). Zużycie gazu ziemnego wyniosło 18 400 kWh.
Emisje bezpośrednie (zakres 1) oszacowano na 3,7 t CO₂e, a pośrednie (zakres 2) na 35,5 t CO₂e.
W 2025 roku planowana jest instalacja paneli fotowoltaicznych o mocy 50 kWp oraz wymiana floty na pojazdy hybrydowe.

Warto dodać:

1. trend zużycia energii i emisji (np. porównanie rok do roku),
2. proste wskaźniki intensywności emisji (np. t CO₂e / przychód, t CO₂e / pracownik),
3. opis działań poprawiających efektywność (np. modernizacja oświetlenia, termomodernizacja).

Powiązanie z ESRS i EBA

W ESRS E1 (Zmiana klimatu) raportowanie obejmuje:

• pełny zakres emisji 1–3,
• cele redukcji i plany przejścia do neutralności klimatycznej,
• analizę ryzyk klimatycznych i kosztów przejścia.

W VSME B3 raport ogranicza się do danych podstawowych, które firma może zebrać z dokumentacji wewnętrznej. Z punktu widzenia wytycznych EBA/GL/2025/01, te dane pozwalają bankom ocenić:

1. energochłonność działalności,
2. poziom uzależnienia od paliw kopalnych,
3. potencjał transformacyjny (np. przejście na OZE).

Wnioski wdrożeniowe

• Zbierz dane o energii i paliwach za ostatni pełny rok – to wystarczy, by oszacować emisje.
• Nie trzeba prowadzić audytu – ważne, by dane były oparte na fakturach i realnym zużyciu.
• Podanie nawet szacunkowych emisji poprawia wiarygodność raportu.
• Warto wskazać działania redukcyjne lub planowane inwestycje w poprawę efektywności energetycznej.
• Dane z B3 są jednym z pierwszych, o które pytają banki i inwestorzy.

Co warto dodać

Choć VSME nie wymaga tego wprost, warto dopisać krótki akapit o celach energetycznych i planie ograniczenia emisji:

„Firma dąży do ograniczenia zużycia energii o 10% do końca 2026 roku w porównaniu z 2023 rokiem.
W tym celu planowane są działania modernizacyjne i wykorzystanie odnawialnych źródeł energii.
Celem długoterminowym jest obniżenie emisji gazów cieplarnianych i poprawa efektywności energetycznej.”

Takie zdanie sygnalizuje partnerom biznesowym, że firma aktywnie uczestniczy w transformacji energetycznej.

Warto wiedzieć

1. Dlaczego dane o energii i emisjach są ważne dla banków:
   Zgodnie z wytycznymi EBA, emisje GHG to jeden z głównych wskaźników ryzyka klimatycznego. Firmy, które potrafią przedstawić dane o zużyciu energii i planach redukcji, są postrzegane jako bardziej stabilne i przewidywalne.
2. Jak to wykorzystać w praktyce:
   Warto stworzyć prostą tabelę z trzema kolumnami: energia – emisje – działania redukcyjne.
   Takie zestawienie ułatwia komunikację z bankami i partnerami w łańcuchu dostaw.
3. Jak unikać błędów:
   Nie należy podawać danych bez jednostek (np. tylko liczby „6000” bez „kWh” lub „t CO₂e”).
   Nie należy również mieszać danych z różnych okresów – raport powinien dotyczyć jednego, jasno określonego roku.

W kolejnym rozdziale omówimy B4 – Zanieczyszczenia oraz B5 – Bioróżnorodność i ekosystemy,
czyli jak prezentować informacje o bezpośrednim wpływie firmy na środowisko oraz działaniach ograniczających ten wpływ.

Spis treści

B4 i B5 – Zanieczyszczenie powietrza, wody i gleby oraz bioróżnorodność

Kontakt

Autor:  Damian Gawrysiak, Menedżer ds. wsparcia sprzedaży produktów ESG,  PKO Bank Polski