W tym rozdziale:

• Wyjaśniamy, kiedy MŚP powinno raportować dane dotyczące zużycia i odprowadzania wody.
• Pokazujemy, jak rozróżnić zużycie istotne od nieistotnego.
• Podpowiadamy, jak zbierać dane i prezentować je zgodnie z VSME.
• Wskazujemy, jak ująć temat, jeśli działalność nie wymaga intensywnego wykorzystania wody.
  
  

Czego dotyczy punkt B6

Punkt B6 obejmuje zużycie wody oraz – jeśli dotyczy – korzystanie z zasobów morskich. Zgodnie ze standardem VSME przedsiębiorstwo powinno ujawnić informacje o:

• całkowitym zużyciu wody w danym okresie,
• źródłach poboru (sieć wodociągowa, własne ujęcia, deszczówka, wody powierzchniowe),
• sposobie odprowadzania (sieć kanalizacyjna, oczyszczalnia, odbiornik naturalny),
• działaniach ograniczających zużycie lub straty wody,
• jeśli dotyczy – korzystaniu z zasobów morskich (np. działalność w portach, rybołówstwo, transport morski, przetwórstwo).

Standard nie wymaga analizy jakości wód ani danych hydrologicznych. Raport ma odzwierciedlać faktyczne wykorzystanie wody w działalności gospodarczej.

Kiedy raportować dane wodne

Temat B6 jest istotny, gdy:

• zużycie wody przekracza potrzeby socjalno-biurowe (np. w procesach produkcyjnych, chłodniczych, myjących),
• firma posiada własne ujęcie lub zrzut wód,
• woda jest kluczowym surowcem w procesie technologicznym,
• działalność odbywa się w regionie z deficytem wody lub na terenach nadmorskich,
• przedsiębiorstwo korzysta z zasobów morskich lub wodnych (np. przetwórstwo, transport wodny, turystyka nadmorska).

Jeśli zużycie wody ogranicza się wyłącznie do celów socjalnych, wystarczy wskazać ten fakt w raporcie i wyjaśnić, że punkt B6 nie ma zastosowania w sposób istotny.

Jakie dane zebrać i jak je zaprezentować

Warto zebrać dane ilościowe i jakościowe:

Dane ilościowe (jeśli dostępne):

• zużycie wody w m³ w danym roku,
• podział na źródła (sieć, własne ujęcie, deszczówka),
• sposób odprowadzania (kanalizacja, oczyszczalnia, zrzut do cieków),
• ewentualne straty (np. wycieki, parowanie).

Dane jakościowe:

• do czego wykorzystywana jest woda (produkcja, chłodzenie, mycie, sanitariaty),
• jakie działania ograniczają zużycie (np. armatura oszczędzająca, systemy obiegu zamkniętego),
• jakie inwestycje poprawiły efektywność wodną (np. odzysk wody szarej, wymiana instalacji).

Przykłady ujawnień zgodnych z VSME

Przykład 1 – firma przetwórstwa spożywczego
W 2024 roku zużyto 9 800 m³ wody, z czego 100% pochodziło z sieci wodociągowej. Woda wykorzystywana była głównie do mycia surowców i czyszczenia linii produkcyjnych. Odprowadzanie odbywało się do miejskiej sieci kanalizacyjnej. W 2023 r. wdrożono system obiegu zamkniętego, który ograniczył zużycie o 12% w porównaniu z 2022 r.

Przykład 2 – firma logistyczna z własnym ujęciem
Firma posiada własne ujęcie wody głębinowej wykorzystywane do myjni pojazdów ciężarowych.
Zużycie wody w 2024 r. wyniosło 2 400 m³, z czego 15% stanowiła woda odzyskana z recyrkulacji.
Ścieki są oczyszczane w zakładowej instalacji i odprowadzane do sieci kanalizacyjnej.

Przykład 3 – firma usługowa (niska istotność tematu)
Firma prowadzi działalność biurową. Woda wykorzystywana jest wyłącznie do celów socjalno-biurowych.
Punkt B6 nie ma zastosowania w sposób istotny. Dane o zużyciu wody nie są raportowane, ale mogą być udostępnione z faktur za media.

Jak wygląda to w standardach ESRS

W europejskim standardzie ESRS E3 – Zasoby wodne i morskie wymagane jest:

• podanie szczegółowych danych o punktach poboru i zrzutu wody,
• analiza wpływu działalności na stan lokalnych zasobów,
• wyznaczenie celów i wskaźników zużycia,
• opis strategii zarządzania gospodarką wodną.

VSME upraszcza te wymagania. Wymaga jedynie podania podstawowych informacji operacyjnych, bez analiz hydrologicznych i bez obowiązku wyznaczania celów redukcyjnych. Dla MŚP to rozwiązanie proporcjonalne i wystarczające, by spełnić oczekiwania banków i kontrahentów.

Wnioski wdrożeniowe

• Dane o wodzie należy raportować tylko wtedy, gdy zużycie lub zrzut mają znaczenie dla środowiska lub kosztów działalności.
• Warto zebrać faktury, dane z liczników i umowy z dostawcami mediów – to wystarczające źródło informacji.
• Jeśli planowane są inwestycje ograniczające zużycie wody (np. odzysk, automatyka, modernizacja instalacji), warto o nich wspomnieć.
• W branżach przetwórczych i usługach wodochłonnych (spożywcza, logistyczna, komunalna) raportowanie B6 może być istotnym elementem budowania wiarygodności w relacjach kontrahentami.

Warto wiedzieć

1. Dane dotyczące zużycia wody są jednymi z najprostszych do zebrania, a jednocześnie bardzo cenione przez zainteresowanych kontrahentów. Pozwalają ocenić efektywność zasobową firmy i potencjalne ryzyka związane z kosztami mediów.
2. Banki analizują zużycie wody w kontekście ryzyk środowiskowych, szczególnie w branżach, gdzie deficyt zasobów może wpływać na stabilność operacyjną.
3. Nawet jeśli temat nie jest istotny, warto to wyraźnie zaznaczyć – krótki opis „brak istotnego wpływu” jest lepszy niż pozostawienie pustego pola w raporcie.
4. Firmy działające w regionach nadmorskich lub korzystające z zasobów morskich powinny wykazać czy ich działalność nie powoduje zanieczyszczeń ani nadmiernej eksploatacji środowiska morskiego.

Spis treści

B7 - Wykorzystanie zasobów, gospodarka o obiegu zamkniętym i gospodarowanie odpadami

Kontakt

Autor:  Damian Gawrysiak, Menedżer ds. wsparcia sprzedaży produktów ESG,  PKO Bank Polski