Skierniewice pokazują, że dobrze zaplanowane inwestycje mogą pracować dla miasta na wielu poziomach. Modernizacja oświetlenia ulicznego oraz termomodernizacja Zespołu Szkół nr 3 przyniosły nie tylko oszczędności energii, ale także dodatkowe blisko 543 tys. zł z tytułu białych certyfikatów.

Jak samorząd może zamienić efektywność energetyczną w realne środki dla budżetu miasta i dlaczego coraz więcej JST interesuje się tym mechanizmem? O tym w rozmowie z PKO Bankiem Polskim opowiada Edyta Cieślak, Sekretarz Miasta Skierniewice.

PKO Bank Polski: Zacznijmy od krótkiego kontekstu. Skierniewice pozyskały blisko 543 tys. zł ze sprzedaży białych certyfikatów. Jak duże znaczenie ma to osiągnięcie dla miasta i dla całego pakietu inwestycji prowadzonych w ostatnich latach?

Edyta Cieślak, Sekretarz Miasta Skierniewice:
Miasto Skierniewice od lat konsekwentnie buduje swoją strategię inwestycyjną w oparciu o maksymalne wykorzystanie zewnętrznych źródeł finansowania. Nadrzędną ideą, silnie promowaną przez Prezydenta Miasta Krzysztofa Jażdżyka, jest to, aby w hierarchii realizowanych inwestycji dominowały przedsięwzięcia wsparte środkami krajowymi i europejskimi. Samorząd aktywnie poszukuje możliwości tzw. montażu finansowego, czyli łączenia kilku źródeł dofinansowania dla jednego projektu, co w sposób realny i trwały odciąża budżet własny miasta.

Źródło: Materiały Urzędu Miasta Skierniewice

Właśnie w tym kontekście pojawił się pomysł wykorzystania mechanizmu białych certyfikatów – jako kolejnej „warstwy” finansowania, którą można dołożyć do już realizowanych, dobrze zaprojektowanych inwestycji o wyraźnym efekcie energetycznym i środowiskowym.

PKO Bank Polski: Kiedy pojawił się pomysł, aby wykorzystać mechanizm białych certyfikatów? Czy od początku planowania inwestycji brali Państwo to rozwiązanie pod uwagę?

Edyta Cieślak:
Punktem wyjścia nie była chęć „polowania” na certyfikaty, lecz realizacja konkretnych przedsięwzięć, które już na etapie planowania miały proekologiczny charakter i realnie poprawiały efektywność energetyczną. W Skierniewicach były to dwie kluczowe realizacje, które wcześniej uzyskały znaczące wsparcie z Funduszu Inwestycji Strategicznych – Polski Ład.

Pierwszą była kompleksowa termomodernizacja Zespołu Szkół nr 3 – popularnego „Ekonomika”, na którą miasto pozyskało blisko 8 mln zł.

Źródło: Materiały Urzędu Miasta Skierniewice

Drugą była modernizacja oświetlenia ulicznego, wsparta kwotą 3,7 mln zł. Oba zadania odpowiadały na konkretne wyzwania energetyczne: w szkole – wysokie koszty ogrzewania i straty ciepła, a w przypadku oświetlenia – przestarzała infrastruktura generująca duże zużycie energii.

PKO Bank Polski: Jak wyglądała pierwsza diagnoza energetyczna w przypadku „Ekonomika” i oświetlenia ulicznego? Co pokazywały audyty i jakie problemy były priorytetem?

Edyta Cieślak:
Kluczowym elementem przygotowania obu inwestycji był audyt efektywności energetycznej. Był on obligatoryjny już na etapie aplikowania o środki z Polskiego Ładu, ale – co bardzo istotne – został przygotowany przez zewnętrzny, wyspecjalizowany podmiot. Dokument ten stał się później jednym z najważniejszych elementów ubiegania się o białe certyfikaty, ponieważ jasno wykazywał skalę oszczędności energii końcowej.

Rzetelnie przygotowana dokumentacja inwestycyjna „pracowała” więc dla miasta dwukrotnie – zarówno przy pozyskiwaniu dotacji, jak i przy uzyskiwaniu certyfikatów.

PKO Bank Polski: Jak oceniają Państwo współpracę z audytorami i doradcami? Co warto wiedzieć, zanim jednostka samorządu terytorialnego wybierze partnera zewnętrznego?

Edyta Cieślak:
Wybór zewnętrznego, profesjonalnego audytora okazał się kluczowy. Taki partner zna procedury, potrafi prawidłowo wykazać efekty energetyczne i wie, jak przygotować dokumenty w sposób akceptowany zarówno przez instytucje dotacyjne, jak i przez Urząd Regulacji Energetyki.

Warto pamiętać, że samorządy nie posiadają własnych narzędzi ani kadr pozwalających samodzielnie przeprowadzić skomplikowaną procedurę pozyskania i sprzedaży certyfikatów. Dlatego wsparcie doświadczonych podmiotów ma w tym przypadku ogromne znaczenie.

PKO Bank Polski: Jak wyglądał krok po kroku proces składania wniosku do URE (Urząd Regulacji Energetyk)? Jakie elementy były najbardziej wymagające formalnie?

Edyta Cieślak:
Największym wyzwaniem było sprawne przeprowadzenie procesu formalno-rynkowego. Procedura wymagała odpowiedniej kolejności działań i pilnowania wielu detali formalnych, które pozornie mogą wydawać się nieistotne, a w praktyce decydują o możliwości uzyskania certyfikatów.

Kluczowe było między innymi to, aby wniosek został złożony do Urzędu Regulacji Energetyki przed podpisaniem umowy z wykonawcą. Złamanie tej zasady automatycznie zamyka drogę do uzyskania białych certyfikatów.

PKO Bank Polski: Ile realnie trwał proces od złożenia wniosku do uzyskania certyfikatów i co może go przyspieszyć lub opóźnić?

Edyta Cieślak:
Cała procedura trwała około trzech–czterech miesięcy, w zależności od tempa obsługi formalnej oraz sytuacji rynkowej w momencie sprzedaży certyfikatów. Najbardziej przyspiesza ją dobra dokumentacja, doświadczenie partnera oraz właściwa kolejność poszczególnych etapów.

Największym ryzykiem są natomiast błędy formalne – to one potrafią „wywrócić” cały proces.

PKO Bank Polski: Kiedy mieli już Państwo świadectwa efektywności energetycznej, jak wyglądał proces ich sprzedaży na Towarowej Giełdzie Energii? Czy korzystali Państwo z brokera?

Edyta Cieślak:
Jednostki samorządu terytorialnego nie posiadają własnych rachunków inwestycyjnych ani dostępu do maklera giełdowego, dlatego konieczne było pozyskanie zewnętrznego partnera. To on przeprowadził miasto przez całą ścieżkę – od przygotowania wniosku do URE, przez komunikację z regulatorem, aż po finalną sprzedaż certyfikatów na Towarowej Giełdzie Energii.

Współpraca opierała się na mechanizmie success fee, czyli wynagrodzeniu uzależnionym od sukcesu całego procesu.

PKO Bank Polski: Czy kwota około 543 tys. zł była zgodna z prognozami, czy może pozytywnie zaskoczyła?

Edyta Cieślak:
Do budżetu miasta trafi łącznie około 543 tys. zł. To znacząca kwota, zwłaszcza że jest to dodatkowy zastrzyk finansowy dla inwestycji, które wcześniej uzyskały już dofinansowanie z Polskiego Ładu.

Co ważne, nie jest to jednorazowy efekt finansowy. Realne oszczędności energetyczne będą przez wiele lat obniżać koszty funkcjonowania zarówno oświetlenia ulicznego, jak i budynków użyteczności publicznej.

Źródło: Materiały PKO BP

PKO Bank Polski: Co w całym procesie było najtrudniejsze?

Edyta Cieślak:
Najtrudniejsze okazały się procedury formalne i ich kolejność. Nawet drobny błąd proceduralny może zamknąć drogę do uzyskania certyfikatów. Dlatego tak ważne jest prowadzenie całego procesu z pomocą podmiotów, które mają w tym zakresie doświadczenie.

PKO Bank Polski: Które elementy Państwa podejścia do białych certyfikatów są najbardziej uniwersalne i można je wdrożyć praktycznie w każdym mieście?

Edyta Cieślak:
Doświadczenie Skierniewic pokazuje, że podstawą jest przede wszystkim realna inwestycja proefektywnościowa – najlepiej modernizacyjna. Niezwykle ważne są również dobrze przygotowany audyt i dokumentacja, opracowane przez specjalistów, prawidłowa organizacja procedury oraz wsparcie partnerów rynkowych, szczególnie przy sprzedaży certyfikatów na giełdzie.

PKO Bank Polski: Jeśli jestem wójtem lub burmistrzem i chcę pozyskać białe certyfikaty – od czego powinienem zacząć w pierwszych 30–90 dniach?

Edyta Cieślak:
Najlepszą ścieżką jest szybka identyfikacja inwestycji generujących oszczędności energii, uporządkowanie dokumentacji audytowej, sprawdzenie kwalifikowalności projektu oraz wybór partnera, który poprowadzi proces przygotowania wniosku i sprzedaży certyfikatów.

Dobrze przeprowadzone postępowanie wyboru partnera w praktyce w dużej mierze zabezpiecza powodzenie całego przedsięwzięcia.

PKO Bank Polski: Czy sukces tych dwóch projektów zmienił podejście miasta do inwestycji energetycznych i efektywnościowych?

Edyta Cieślak:
Skierniewice traktują białe certyfikaty nie jako jednorazowy projekt, lecz jako element szerszej strategii wzmacniania efektów inwestycji proekologicznych i pozyskiwania zewnętrznego finansowania. Miasto planuje kolejne projekty związane z efektywnością energetyczną i nie wyklucza dalszego korzystania z tego mechanizmu wszędzie tam, gdzie pozwala na to charakter inwestycji.

PKO Bank Polski: Dziękujemy za rozmowę.

Edyta Cieślak: Dziękuję również.

Z rozmowy z Edytą Cieślak, Sekretarz Miasta Skierniewice, płyną trzy kluczowe wnioski:

• Efektywność energetyczna może być realnym źródłem dodatkowego finansowania inwestycji samorządowych.

• Sukces zależy od dobrze przygotowanej dokumentacji, audytów energetycznych oraz właściwej kolejności procedur formalnych.

• Białe certyfikaty mogą stać się stałym elementem strategii inwestycyjnej miast realizujących projekty modernizacyjne i proekologiczne.

Zainteresował Cię ten temat?  Sprawdź również inne rozmowy, analizy i przykłady projektów w naszej Strefie Inspiracji oraz Strefie wiedzy.