W tym rozdziale…

• Wyjaśniamy, jak zgodnie z VSME opisać przypadki naruszeń praw człowieka lub poważnych incydentów społecznych.
• Pokazujemy, jak rozróżnić incydenty wewnętrzne (pracownicze) i zewnętrzne (dotyczące dostawców lub społeczności).
• Wskazujemy, kiedy raportowanie incydentów jest wymagane, a kiedy wystarczy jedynie potwierdzić jego brak.
• Omawiamy, jak zachować proporcjonalność i przejrzystość w ujawnieniach bez ryzyka dla utraty reputacji firmy.

Czym jest punkt C7 według VSME

Zgodnie z VSME, przedsiębiorstwo powinno ujawnić informacje o poważnych incydentach dotyczących praw człowieka, które miały miejsce w raportowanym okresie lub które zostały potwierdzone przez zewnętrzne organy, partnerów lub pracowników.

Do takich incydentów zalicza się m.in.:

• przypadki dyskryminacji, mobbingu lub molestowania,
• poważne naruszenia zasad BHP skutkujące urazem lub śmiercią,
• naruszenia praw człowieka w łańcuchu dostaw (np. praca przymusowa, nielegalne zatrudnienie nieletnich),
• naruszenia dotyczące równego traktowania lub wolności zrzeszania się.

Celem tego punktu nie jest piętnowanie firm, lecz pokazanie, że przedsiębiorstwo potrafi reagować na problemy w sposób odpowiedzialny i przejrzysty.

Kiedy i jak raportować incydenty

VSME pozwala zachować proporcjonalność:

1. jeśli incydenty nie wystąpiły, należy to wyraźnie zaznaczyć,
2. jeśli wystąpiły, należy krótko opisać:

• czego dotyczyły,
• jakie podjęto działania,
• jakie wprowadzono środki naprawcze i zapobiegawcze.

Raport nie wymaga ujawniania danych osobowych, nazwisk ani szczegółowych okoliczności – liczy się opis procedury i skuteczność reakcji.

Jak opracować ujawnienie w praktyce

Opis można przygotować w kilku prostych krokach:

Krok 1: Zidentyfikuj źródło incydentu – np. zgłoszenie pracownika, kontrola PIP, informacja od kontrahenta.
Krok 2: Określ charakter naruszenia – np. dyskryminacja, nieprzestrzeganie BHP, problem w łańcuchu dostaw.
Krok 3: Wskaż, jakie działania podjęto – np. wyjaśnienie sprawy, szkolenia, rozwiązanie umowy z dostawcą.
Krok 4: Oceń, czy wdrożono trwałe środki zapobiegawcze – np. aktualizacja polityki, wdrożenie kanału zgłoszeń.

Przykłady ujawnień zgodnych z C7

Przykład 1: brak incydentów

„W roku 2024 w firmie nie odnotowano żadnych poważnych incydentów dotyczących praw człowieka ani naruszeń zasad równego traktowania. Obowiązuje kanał anonimowych zgłoszeń oraz regularne szkolenia z etyki i przeciwdziałania mobbingowi.”

Przykład 2: incydent wewnętrzny (pracowniczy)

„W drugim kwartale 2024 r. zgłoszono przypadek dyskryminacji w miejscu pracy. Po przeprowadzeniu wewnętrznego postępowania wprowadzono szkolenie dla kadry kierowniczej oraz zaktualizowano Politykę Równego Traktowania. Sprawę uznano za zakończoną, a działania naprawcze wdrożono w pełnym zakresie.”

Przykład 3: incydent w łańcuchu dostaw

„W wyniku kontroli dostawcy w 2023 r. ujawniono naruszenie zasad BHP u jednego z podwykonawców. Dostawca został zobowiązany do natychmiastowego wdrożenia planu naprawczego, a współpraca warunkowa została utrzymana po potwierdzeniu działań korygujących.”

Jak wygląda to w ESRS

W ESRS temat ten jest częścią standardu S3 - Dotknięte społeczności oraz S2 - Pracownicy w łańcuchu wartości. Wymagane jest tam pełne ujawnienie danych o:

1. liczbie incydentów,
2. rodzaju naruszeń,
3. skutkach finansowych i reputacyjnych,
4. procedurach naprawczych.

VSME upraszcza podejście:

1. wystarczy opis jakościowy,
2. dopuszcza potwierdzenie braku incydentów,
3. koncentruje się na reakcji, a nie na statystyce.

Warto wiedzieć

• Zgłoszenie incydentu nie obniża wiarygodności firmy – przeciwnie, pokazuje, że działa ona transparentnie i reaguje odpowiedzialnie.
• Banki i duzi kontrahenci pozytywnie oceniają firmy, które potrafią wykazać system reagowania na naruszenia.
• Jeśli w firmie nie ma zgłoszeń, warto wspomnieć, że działa kanał sygnalistów lub inna forma komunikacji wewnętrznej.
• Incydenty z łańcucha dostaw (np. u kontrahenta) również mogą być raportowane – w formie krótkiej noty.

Wnioski wdrożeniowe

✓ Nawet brak incydentów wymaga potwierdzenia w raporcie – to element przejrzystości i odpowiedzialności.
✓ Warto opisać, kto w firmie odpowiada za przyjmowanie i analizę zgłoszeń (np. pełnomocnik ds. etyki).
✓ Każde działanie naprawcze (np. szkolenie, zmiana polityki) wzmacnia kulturę organizacyjną i zaufanie interesariuszy.
✓ Zbieranie informacji o potencjalnych incydentach u dostawców pozwala uniknąć ryzyka reputacyjnego w przyszłości.

Co dalej?

W kolejnym rozdziale C8 – Przychody z niektórych sektorów i wykluczenie z unijnych wskaźników referencyjnych, pokażemy, jak zgodnie z VSME ujawniać dane dotyczące działalności w branżach wrażliwych – takich jak paliwa kopalne, broń, czy tytoń – oraz jak potwierdzić zgodność z zasadami Taksonomii UE i wytycznymi dotyczącymi zrównoważonych inwestycji.

Spis treści

C8. Przychody z niektórych sektorów i wykluczenie z unijnych wskaźników referencyjnych

Kontakt

Autor:  Damian Gawrysiak, Menedżer ds. wsparcia sprzedaży produktów ESG,  PKO Bank Polski