W tym rozdziale…

• Wyjaśniamy, jak zgodnie z VSME opisać podejście firmy do poszanowania praw człowieka i etycznego traktowania pracowników.
• Pokazujemy, jak w prosty sposób zaprezentować polityki i procedury bez konieczności wdrażania skomplikowanych systemów due diligence.
• Wskazujemy, jak powiązać temat praw człowieka z polityką HR, etyką biznesu i relacjami z partnerami.
• Tłumaczymy, jak takie ujawnienia zwiększają zaufanie klientów, banków i instytucji publicznych.

Czym jest punkt C6 według VSME

C6 rozwija treści modułów B8–B10 i B11, rozszerzając raportowanie społeczne o kwestie etyczne i prawne dotyczące praw człowieka oraz odpowiedzialności w miejscu pracy. Zgodnie ze standardem przedsiębiorstwo powinno pokazać:

• czy posiada polityki lub procesy dotyczące poszanowania praw człowieka,
• czy stosuje zasady równego traktowania i niedyskryminacji,
• czy monitoruje przestrzeganie tych zasad u siebie i u partnerów biznesowych,
• jakie działania podejmuje w przypadku stwierdzenia naruszeń.

VSME nie wymaga opracowania pełnego systemu należytej staranności (due diligence), lecz zachęca do wdrożenia proporcjonalnych i praktycznych rozwiązań, które można łatwo udokumentować.

Dlaczego to ważne

Poszanowanie praw człowieka to nie jest tylko kwestia etyki, ale przede wszystkim warunek współpracy z dużymi firmami objętymi CSDDD.
Coraz więcej kontrahentów pyta swoich dostawców o:

• zasady zatrudniania i warunki pracy,
• równość płci i brak dyskryminacji,
• przestrzeganie prawa pracy i przepisów BHP,
• reagowanie na skargi i naruszenia etyczne.

Dla MŚP to szansa, by pokazać, że są wiarygodnym partnerem i działają zgodnie z prawem, dbają o ludzi i stosują jasne procedury.

Jak przygotować polityki i procesy

VSME dopuszcza pełną elastyczność – polityki mogą mieć formę prostych dokumentów (nawet jednostronicowych), ważne, by były:

• spójne,
• podpisane przez kierownictwo,
• realnie stosowane.

Najczęściej spotykane polityki i procedury:

1. Polityka poszanowania praw człowieka – odniesienie do zasad ONZ (UNGP) i konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy (ILO).
2. Polityka równego traktowania – brak dyskryminacji ze względu na płeć, wiek, pochodzenie, poglądy lub niepełnosprawność.
3. Polityka przeciwdziałania mobbingowi i molestowaniu.
4. Procedura zgłaszania nieprawidłowości (kanał sygnalistów).
5. Polityka współpracy z dostawcami – deklaracja przestrzegania praw człowieka w łańcuchu wartości.

Jak przedstawić dane w raporcie

Opis powinien pokazywać zarówno zasady, jak i sposób ich stosowania w praktyce. Wystarczy kilka zdań o tym, jakie procedury obowiązują, kto jest za nie odpowiedzialny i jak są monitorowane.

Przykład zapisu zgodnego z C6

„Firma XYZ wprowadziła Politykę Praw Człowieka w 2023 roku, potwierdzając przestrzeganie zasad równego traktowania, braku dyskryminacji i poszanowania godności pracowników. Obowiązuje anonimowy kanał zgłaszania nieprawidłowości, który obsługuje niezależna osoba spoza zarządu.
Każde zgłoszenie jest analizowane, a działania korygujące wdrażane niezwłocznie. W relacjach z dostawcami firma stosuje klauzule etyczne, zobowiązujące partnerów do przestrzegania standardów pracy określonych przez ILO. W 2024 roku nie odnotowano żadnych naruszeń ani skarg w obszarze praw człowieka.”

Jak wygląda to w ESRS

W ESRS (S2–S3) obowiązek ujawniania informacji o prawach człowieka obejmuje:

• proces należytej staranności (due diligence),
• analizę ryzyk i negatywnych wpływów,
• mechanizmy zgłaszania i naprawy szkód,
• dane dotyczące partnerów w łańcuchu dostaw.

VSME nie wymaga tych analiz – koncentruje się na prostych, proporcjonalnych politykach i praktykach.
Firma ma wykazać, że zna i stosuje podstawowe zasady praw człowieka oraz że potrafi reagować na naruszenia.

Warto wiedzieć

• Nawet niewielkie firmy powinny posiadać choć jeden dokument potwierdzający poszanowanie praw człowieka – np. fragment regulaminu pracy lub politykę etyczną.
• Kanał zgłaszania naruszeń (sygnalistów) może działać w formie skrzynki e-mail, formularza lub kontaktu do osoby zaufania.
• Współpraca z dużymi kontrahentami często wymaga potwierdzenia zgodności z konwencjami ILO – warto mieć oświadczenie w formie załącznika.
• Regularne przypominanie pracownikom o zasadach równości i etyki wzmacnia kulturę organizacyjną.

Wnioski wdrożeniowe

1. Polityka praw człowieka i równego traktowania to jeden z najprostszych, a zarazem najbardziej oczekiwanych elementów raportu ESG.
2. Firmy, które dokumentują te zasady, zyskują przewagę przy współpracy z bankami i dużymi partnerami.
3. Warto powiązać informacje z C6 z modułem B11 (etyka i zgodność) – razem tworzą spójny obraz odpowiedzialnego zarządzania.
4. Dobrze opracowany opis C6 pokazuje, że firma rozumie aspekty społeczne ESG i prowadzi działalność zgodnie z przyjętymi wartościami.

Co dalej?

W kolejnym rozdziale C7 – Poważne incydenty dotyczące praw człowieka, omówimy, jak raportować ewentualne naruszenia i zdarzenia, które mogły mieć wpływ na pracowników lub społeczności, oraz jak przygotować krótkie, rzetelne ujawnienie zgodne z zasadą proporcjonalności przewidzianą w standardzie VSME.

Spis treści

C7. Poważne incydenty dotyczące praw człowieka

Kontakt

Autor:  Damian Gawrysiak, Menedżer ds. wsparcia sprzedaży produktów ESG,  PKO Bank Polski