STEP Czyste i zasobooszczędne technologie – Którą pójść Ścieżką?

Ścieżka B: jakie projekty mogą ubiegać się o dofinansowanie?

Program STEP w ramach FENG.05.01 to instrument wsparcia inwestycji przemysłowych w obszarze technologii krytycznych. W przypadku Ścieżki B jego celem jest finansowanie projektów, które przyczyniają się do ograniczania lub zwalczania strategicznej zależności Unii Europejskiej od państw trzecich.

Nie jest to zatem klasyczny konkurs na dowolną inwestycję proekologiczną. Sam zakup nowoczesnych maszyn, poprawa efektywności energetycznej zakładu, montaż OZE na potrzeby własne czy standardowa automatyzacja produkcji nie wystarczą, aby projekt wpisał się w założenia naboru. Projekt musi dotyczyć technologii krytycznej albo elementu jej łańcucha wartości.

Na czym polega Ścieżka B?

Ścieżka B jest przeznaczona dla projektów inwestycyjnych, które wzmacniają europejskie zdolności produkcyjne, technologiczne, surowcowe lub recyklingowe w obszarach istotnych z punktu widzenia bezpieczeństwa gospodarczego UE.

W praktyce oznacza to, że projekt powinien odpowiadać na jedno z kluczowych wyzwań:

• zależność UE od importu technologii lub komponentów z państw trzecich,
• brak wystarczających zdolności produkcyjnych w UE,
• ryzyko przerwania łańcuchów dostaw,
• zależność surowcową,
• niedostateczne zdolności recyklingu lub odzysku surowców,
• potrzebę budowy europejskiego łańcucha wartości czystych technologii.

Wnioskodawca musi więc wykazać nie tylko to, że projekt jest technicznie i finansowo wykonalny, ale również to, że jego realizacja ma znaczenie strategiczne dla rynku Unii Europejskiej.

Jakie projekty mogą ubiegać się o wsparcie?

Dofinansowanie mogą otrzymać projekty inwestycyjne przedsiębiorców dotyczące wytwarzania technologii krytycznych lub elementów ich łańcucha wartości. Oznacza to, że projekt może obejmować nie tylko produkt końcowy, ale również komponenty, maszyny, surowce krytyczne lub wyspecjalizowane usługi powiązane.

Największe szanse mają projekty, które tworzą lub zwiększają zdolności w zakresie:

• produkcji technologii krytycznych,
• produkcji komponentów do technologii krytycznych,
• produkcji maszyn wykorzystywanych do wytwarzania takich technologii,
• przetwarzania lub odzysku surowców krytycznych,
• recyklingu komponentów i produktów związanych z czystymi technologiami,
• wyspecjalizowanych usług niezbędnych dla rozwoju lub wytwarzania technologii krytycznych.

Ważne jest, aby projekt nie polegał jedynie na wdrożeniu gotowego rozwiązania na potrzeby własne przedsiębiorstwa. Konkurs wspiera przede wszystkim budowanie zdolności przemysłowych i technologicznych, a nie samą modernizację działalności beneficjenta.

Zamknięta lista technologii krytycznych

Projekt ubiegający się o wsparcie w ramach STEP Ścieżka B musi wpisywać się w jedną z technologii wskazanych w załączniku do regulaminu. Lista ta ma charakter zamknięty i obejmuje wybrane obszary czystych i zasobooszczędnych technologii, w tym m.in. technologie OZE, magazynowania energii, wodoru, biogazu i biometanu, sieci elektroenergetycznych, efektywności energetycznej, dekarbonizacji przemysłu, wychwytywania i wykorzystania CO₂, zaawansowanych materiałów, recyklingu, uzdatniania wody oraz gospodarki o obiegu zamkniętym.

Oznacza to, że pierwszym krokiem w ocenie projektu powinno być jednoznaczne przypisanie inwestycji do konkretnego obszaru technologii krytycznych oraz wykazanie, że projekt dotyczy technologii krytycznej albo elementu jej łańcucha wartości.

Produkty końcowe technologii krytycznych

• Inwestycje w wytwarzanie produktów końcowych technologii krytycznych

Pierwszą grupą projektów są inwestycje w wytwarzanie produktów końcowych technologii krytycznych. Mogą to być np. systemy fotowoltaiczne, urządzenia dla technologii wodorowych, baterie, magazyny energii, pompy ciepła, technologie biogazu, urządzenia dla sieci elektroenergetycznych czy rozwiązania dla efektywności energetyczne

W takim przypadku kluczowe jest wykazanie, że rezultat projektu rzeczywiście jest produktem końcowym technologii krytycznej, a nie ogólnym wyrobem przemysłowym o szerokim zastosowaniu.

• Komponenty i maszyny

Drugą grupą są projekty dotyczące komponentów i maszyn wykorzystywanych głównie do produkcji produktów końcowych technologii krytycznych.

Mogą to być m.in.:

1. komponenty do modułów PV,
2. elementy turbin wiatrowych,
3. części pomp ciepła,
4. urządzenia do produkcji baterii,
5. elementy instalacji wodorowych,
6. maszyny wykorzystywane w produkcji technologii neutralnych emisyjnie,
7. urządzenia dla recyklingu baterii, paneli PV lub e-odpadów.

W tej kategorii nie wystarczy wykazać, że dany komponent może mieć zastosowanie w zielonej gospodarce. Trzeba pokazać, że jest on istotny dla konkretnej technologii krytycznej lub jej łańcucha wartości.

• Surowce krytyczne i recykling

Szczególnie istotną kategorią w Ścieżce B są projekty związane z surowcami krytycznymi, ich przetwarzaniem, odzyskiem i recyklingiem. Wynika to bezpośrednio z logiki strategicznej niezależności UE: im większa zależność od importu surowców, tym większe znaczenie mają inwestycje w ich odzysk, recykling i ponowne wykorzystanie.

Do tej grupy mogą należeć projekty dotyczące:

1. recyklingu baterii,
2. odzysku surowców z e-odpadów,
3. recyklingu paneli fotowoltaicznych,
4. odzysku metali z odpadów przemysłowych,
5. przetwarzania tzw. czarnej masy,
6. hydrometalurgii,
7. bioługowania,
8. filtracji opartej na nanotechnologii,
9. przetwarzania elektrochemicznego,
10. ponownego użycia i recyklingu elektroniki.

W takich projektach kluczowe jest odróżnienie inwestycji strategicznej od zwykłej działalności odpadowej. Zakład recyklingu może wpisywać się w STEP, jeżeli jego efektem jest odzysk surowców lub komponentów istotnych dla technologii krytycznych i dla odporności łańcuchów wartości UE. Sama usługa odbioru lub przetwarzania odpadów może być niewystarczająca.

Jak wykazać ograniczenie strategicznej zależności UE?

W Ścieżce B samo wpisanie się w listę technologii nie wystarczy. Projekt musi jeszcze pokazać, że realnie przyczynia się do ograniczenia lub zwalczania strategicznej zależności UE.

W praktyce można to wykazywać przez:

• zwiększenie zdolności produkcyjnych w UE,
• zwiększenie bezpieczeństwa dostaw,
• ograniczenie zależności od importu z państw trzecich,
• rozwój europejskiego łańcucha wartości,
• odzysk surowców i zmniejszenie zależności surowcowej,
• pozytywne skutki transgraniczne na rynku wewnętrznym,
• wzmacnianie pozycji UE w technologiach krytycznych.

Wniosek powinien być oparty na danych: poziomie importu, koncentracji dostaw, niedoborach mocy produkcyjnych, popycie w UE, luce surowcowej lub braku wystarczających zdolności recyklingowych.

Ścieżka B a Ścieżka A — najważniejsza różnica

Ścieżka B koncentruje się na strategicznej niezależności UE. Jej głównym pytaniem jest: czy projekt ogranicza zależność Unii od państw trzecich w zakresie technologii, komponentów, surowców lub zdolności produkcyjnych?

Ścieżka A ma inną logikę. Jest przeznaczona dla projektów inwestycyjnych, które wnoszą na rynek wewnętrzny UE innowacyjny, najnowocześniejszy lub przełomowy element o znaczącym potencjale gospodarczym. Tu kluczowe jest więc wykazanie nowości, przewagi technologicznej, skalowalności i potencjału rynkowego.

 Podsumowanie

STEP Ścieżka B to konkurs dla projektów o znaczeniu strategicznym, a nie dla każdej inwestycji proekologicznej. Największe szanse mają projekty, które tworzą w Polsce lub UE zdolności do wytwarzania technologii krytycznych, ich komponentów, maszyn, surowców krytycznych albo specjalistycznych usług niezbędnych dla rozwoju tych technologii.

Dobrze przygotowany projekt powinien łączyć trzy elementy: zgodność z listą technologii krytycznych, realną inwestycję w zdolności produkcyjne oraz mierzalny wkład w ograniczenie strategicznych zależności Unii Europejskiej. Dopiero połączenie tych trzech warunków tworzy projekt, który może skutecznie ubiegać się o wsparcie w ramach konkursu.

Zainteresował Cię ten temat- porozmawiaj z nami

Niniejszy materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Prezentowane treści nie stanowią profesjonalnej porady, w tym opinii prawnej czy finansowej. Wszelkie decyzje podejmowane na jego podstawie powinny być konsultowane z odpowiednimi specjalistami