Wyszukiwanie
Przedsiębiorstwo, które chce zwiększać przejrzystość i stabilność łańcucha dostaw, ma do dyspozycji kilka narzędzi. Część z nich wynika z Prawa Zamówień Publicznych (PZP), część z praktyki kontraktowej, część z dokumentów strategicznych i rekomendacji dotyczących zakupów.
Zamawiający może oczekiwać informacji o tym, które części zamówienia wykonawca zamierza powierzyć podwykonawcom. W określonych sytuacjach może też wymagać wskazania nazw podwykonawców, jeśli są znani (art. 462 PZP). Takie rozwiązanie nie daje prawa wskazywania konkretnych firm ani kontroli nad dalszymi poziomami łańcucha, ale zwiększa przejrzystość i pozwala wcześniej rozpoznać ryzyka wykonawcze.
Prawo Zamówień Publicznych (PZP) pozwala stosować kryteria inne niż cena, jeżeli są powiązane z przedmiotem zamówienia, proporcjonalne i niedyskryminacyjne. Mogą dotyczyć jakości, aspektów środowiskowych, społecznych, innowacyjnych, organizacji realizacji zamówienia, kwalifikacji osób wyznaczonych do jego wykonania, kosztu cyklu życia, dostępności serwisu lub czasu reakcji. Kryteria te nie mogą służyć preferowaniu wykonawcy ze względu na kraj pochodzenia lub siedzibę. Mogą natomiast odnosić się do cech istotnych dla realizacji zamówienia: realnego zaplecza technicznego, możliwości szybkiego serwisu, ograniczenia ryzyk logistycznych, niższego śladu środowiskowego transportu albo lepszej organizacji łańcucha dostaw.
Duże zamówienie można podzielić na pakiety funkcjonalne, techniczne lub geograficzne, jeżeli jest to uzasadnione charakterem projektu. Dzięki temu w postępowaniu mogą uczestniczyć przedsiębiorcy, którzy nie byliby w stanie samodzielnie zrealizować całego kontraktu, ale mają kompetencje w określonym zakresie. Podział zamówienia nie może być sztuczny ani służyć obejściu przepisów. W zamówieniach klasycznych zamawiający ma obowiązek uzasadnić brak podziału na części (art. 91 ust. 2 PZP). W zamówieniach sektorowych ten obowiązek jest wyłączony (art. 362 PZP).
W zamówieniach publicznych art. 464-465 PZP wzmacniają pozycję podwykonawców, określając maksymalne terminy zapłaty wynagrodzenia oraz przewidując mechanizm bezpośredniej zapłaty w określonych przypadkach. W praktyce przepisy te mogą być uzupełniane rozwiązaniami finansowymi: faktoringiem odwrotnym, rachunkiem escrow albo innymi mechanizmami porządkującymi płatności w łańcuchu.
W zamówieniach sektorowych art. 371 PZP pozwala ustanawiać systemy kwalifikowania wykonawców dla określonych kategorii zamówień. Taki system porządkuje rynek wykonawców, ułatwia weryfikację kompetencji i przygotowania do realizacji określonych zakresów prac. Warunki kwalifikacji muszą być obiektywne, proporcjonalne i związane z rodzajem zamówień objętych systemem.
Przed wszczęciem postępowania zamawiający może rozpoznawać rynek, konsultować możliwe rozwiązania i informować wykonawców o planowanych potrzebach zakupowych (art. 84 PZP). Dni dostawców mogą pełnić podobną funkcję biznesową: pozwalają firmom wcześniej poznać plany inwestycyjne, wymagania techniczne i model współpracy. Takie działania powinny być prowadzone transparentnie, tak aby nie naruszać zasad uczciwej konkurencji.
Art. 393 PZP dotyczy wyłącznie zamówień sektorowych na dostawy i odnosi się do udziału produktów pochodzących z Unii Europejskiej albo państw traktowanych równoważnie – nie do narodowości wykonawcy. Jeżeli zamawiający przewidział to w ogłoszeniu lub dokumentach zamówienia, może odrzucić ofertę, w której udział takich produktów nie przekracza 50% wartości oferty. Mechanizm ten nie dotyczy usług ani robót budowlanych i nie może być stosowany jako instrument preferencji krajowej.
Przydatne dokumenty: Polityka Zakupowa Państwa 2026–2029, Ustawa Prawo zamówień publicznych.
Materiały zamieszczone w serwisie Energia Transformacji mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią opinii prawnej ani doradztwa prawnego lub inwestycyjnego. Wszelkie treści dotyczące regulacji prawnych są aktualne na dzień ich publikacji/aktualizacji i nie przedstawiają oceny podlegania lub niepodlegania przez użytkowników serwisu obowiązkom z nich wynikających. Ocena taka powinna być dokonana przez podmiot zobowiązany w oparciu o przepisy powszechnie obowiązującego prawa.
Wszystkie treści zamieszczone w serwisie są wyrazem oceny autorów w dniu publikacji i mogą ulec zmianie. Żadna część, ani całość materiałów nie może być powielana i rozpowszechniania w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób bez uprzedniej pisemnej zgody PKO Banku Polskiego.
