W tym rozdziale…

• Wyjaśniamy, jak zgodnie ze standardem VSME rozpoznawać i opisywać ryzyka klimatyczne.
• Pokazujemy, jak przeprowadzić prostą samoocenę ryzyka – bez konieczności korzystania z usług doradczych.
• Wskazujemy, jak połączyć ryzyka z działaniami i celami opisanymi w modułach B3 i C3.
• Tłumaczymy, jak banki i klienci korporacyjni interpretują informacje o ryzykach klimatycznych.

Czym jest punkt C4 według VSME

Punkt C4 to rozszerzenie tematu emisji i energii (B3, C3), które przenosi uwagę z danych ilościowych na zarządzanie ryzykiem klimatycznym. Celem jest pokazanie, że przedsiębiorstwo rozumie, jak zmiana klimatu wpływa na jego działalność – zarówno operacyjnie, jak i finansowo.

Zgodnie z VSME należy wskazać:

1. jakie rodzaje ryzyka klimatycznego mogą dotyczyć firmy,
2. jak mogą one wpływać na jej działalność i wyniki,
3. czy firma podejmuje działania ograniczające skutki tych ryzyk.

Jakie ryzyka klimatyczne wyróżnia VSME

VSME – podobnie jak ESRS – dzieli ryzyka klimatyczne na dwie grupy:

• Ryzyka fizyczne – wynikające z bezpośrednich skutków zmian klimatu (np. ekstremalne zjawiska pogodowe, susze, powodzie, fale upałów).
• Ryzyka przejścia – związane z transformacją gospodarczą (np. zmiany przepisów, wzrost cen energii, wymagania klientów, ograniczenia emisji).

Dla większości MŚP istotne będą ryzyka przejścia – to one wpływają na koszty działalności i decyzje inwestycyjne.

Jak rozpoznać ryzyka klimatyczne w swojej firmie

Ocena ryzyk nie wymaga specjalistycznych narzędzi. Wystarczy przeanalizować kilka obszarów działalności:

1. Energia – czy wzrost cen lub ograniczenia emisji mogą zwiększyć koszty operacyjne?
2. Dostawcy i logistyka – czy występuje ryzyko przerw w dostawach (np. w czasie suszy, powodzi, zakłóceń transportowych)?
3. Infrastruktura – czy budynki i maszyny są narażone na skutki ekstremalnych zjawisk pogodowych?
4. Regulacje – czy zmiany w przepisach (np. system handlu uprawnieniami, normy efektywności) mogą wpłynąć na koszty działalności?
5. Popyt i reputacja – czy klienci mogą oczekiwać produktów bardziej przyjaznych środowisku?

Jak przedstawić ryzyka w raporcie

Najprościej pokazać je w formie krótkiej tabeli lub zestawienia:

Warto, by w raporcie pojawiła się choć jedna informacja o działaniach zaradczych – to pokazuje, że firma aktywnie reaguje na ryzyka, a nie tylko je identyfikuje.

Przykład zapisu zgodnego z C4

„Firma X przeanalizowała ryzyka związane ze zmianą klimatu i uznała za najbardziej istotne:

1. wzrost kosztów energii elektrycznej i gazu,
2. ryzyko ograniczenia dostępu do wody w okresach suszy,
3. ryzyko utraty kontrahentów oczekujących danych ESG.

W odpowiedzi wprowadzono plan ograniczania zużycia energii (instalacja PV, oświetlenie LED) i rozpoczęto monitorowanie zużycia wody. Ponadto firma planuje regularną aktualizację raportu VSME co 12 miesięcy, aby obserwować postęp działań adaptacyjnych.”

Jak wygląda to w ESRS

W standardzie ESRS ryzyka klimatyczne opisane są szczegółowo w E1 - zmiana klimatu i ESRS 2 - ogólne ujawnienia. Wymagają powiązania ryzyk z analizą istotności i scenariuszami klimatycznymi.

VSME stosuje podejście uproszczone:

• dopuszcza samoocenę opartą na wiedzy kierownictwa,
• nie wymaga modelowania danych ani analizy finansowej,
• kładzie nacisk na praktyczne wnioski i działania zaradcze.

Dzięki temu nawet małe przedsiębiorstwo może zaprezentować dojrzałe podejście do ryzyk klimatycznych – bez kosztownych ekspertyz.

Warto wiedzieć

• Banki traktują ryzyka klimatyczne jako element ryzyka kredytowego – ich opis może wpływać na warunki finansowania.
• Wskazanie 2–3 kluczowych ryzyk i sposobów reagowania w zupełności wystarczy, by raport był kompletny.
• Warto powiązać opis ryzyk z celami redukcyjnymi (C3) i działaniami operacyjnymi (B3, B7).
• W branżach narażonych na czynniki pogodowe (rolnictwo, budownictwo, transport) warto uwzględnić też ryzyka fizyczne.

Wnioski wdrożeniowe

1. C4 nie wymaga specjalistycznych analiz – wystarczy rozsądna samoocena i logiczne powiązanie ryzyk z działaniami. Zapoznaj się z materiałem Jak wykorzystać portal Klimada 2.0 do oceny ryzyka fizycznego zmian klimatu – praktyczne wskazówki dla przedsiębiorców
2. Firmy, które potrafią wykazać, jak reagują na ryzyka klimatyczne, są postrzegane jako bardziej odporne i wiarygodne.
3. Regularna aktualizacja oceny ryzyka (np. co 12 miesięcy) pozwala monitorować efekty wdrożonych działań i reagować na zmiany otoczenia.
4. Opis ryzyk w raporcie VSME może być wykorzystany przy ubieganiu się o kredyt lub dotację – jako element zarządzania ryzykiem ESG.

Co dalej?

W kolejnym rozdziale C5 – Dodatkowe (ogólne) cechy zasobów pracowniczych, pokażemy, jak rozszerzyć informacje o zatrudnieniu i kompetencjach zespołu w sposób proporcjonalny do wielkości firmy, aby raport ESG nie tylko spełniał wymogi formalne, ale też pokazywał potencjał rozwojowy przedsiębiorstwa.

Spis treści

C5. Dodatkowe (ogólne) cechy zasobów pracowniczych

Kontakt

Autor:  Damian Gawrysiak, Menedżer ds. wsparcia sprzedaży produktów ESG,  PKO Bank Polski