Nowy program MSWiA: Miliardy na inwestycje obronne w samorządach

Dotychczasowe, dwuletnie ramy finansowania obrony cywilnej odchodzą powoli do przeszłości. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) sfinalizowało prace nad nowym, pięcioletnim Programem Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2027–2031. Projekt programu przechodzi obecnie przez etap uzgodnień międzyresortowych z MON oraz konsultacji z Komisją Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego. Po rozpatrzeniu uwag i zakończeniu prac dokument trafi pod obrady Rady Ministrów, której uchwała ostatecznie uruchomi fundusze dla samorządów.

Sześć filarów bezpieczeństwa na lata 2027–2031

Nowy program opiera się na sześciu sztywno zdefiniowanych obszarach zadaniowych. To na te cele samorządy będą mogły pozyskać dotacje celowe:

1. Budowle ochronne: po fazie inwentaryzacji i przygotowania dokumentacji technicznej, nowa perspektywa stawia na realne działania budowlane. Środki zostaną przeznaczone na budowę nowoczesnych schronów, miejsc ukrycia oraz punktów schronienia.
2. Logistyka i ciągłość dostaw: zabezpieczenie ciągłości dostarczania podstawowych usług oraz zasobów w sytuacjach kryzysowych (m.in. mobilne stacje uzdatniania wody, agregaty prądotwórcze dużej mocy).
3. Technologia i przygotowanie służb ratowniczych: doposażenie formacji ratowniczych, w tym kluczowych dla systemu jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP), w specjalistyczny sprzęt i pojazdy bojowe.
4. Edukacja i program powszechny: szeroko zakrojona edukacja społeczeństwa. Po dystrybucji „Poradnika bezpieczeństwa” do 16 milionów gospodarstw domowych, kolejnym krokiem jest uruchomienie Programu Powszechnej Edukacji, w tym materiałów dostosowanych dla osób ze szczególnymi potrzebami (audiobooki, język migowy, alfabet Braille'a).
5. Tworzenie personelu obrony cywilnej: to jeden z najbardziej skomplikowanych elementów programu. Nowy personel obrony cywilnej musi zostać precyzyjnie skoordynowany z Ministerstwem Obrony Narodowej. Chodzi o uniknięcie konfliktu zasobów– jasne określenie, którzy członkowie np. OSP w razie konfliktu trafią do struktur wojskowych, a kto pozostanie na miejscu, by realizować zadania ratownicze i humanitarne.
6. Szkolenia personelu OC: systemowe i cykliczne podnoszenie kwalifikacji urzędników, kadry zarządzającej oraz formacji obrony cywilnej w zakresie procedur ewakuacyjnych i zarządzania kryzysowego.

Cyfryzacja systemu i nowe obowiązki zarządców

Wdrożenie nowego programu w 2027 roku zbiegnie się z uruchomieniem zaawansowanych systemów teleinformatycznych, w tym:

• Centralnej Ewidencji Zasobów Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej,
• Centralnej Ewidencji Obiektów Zbiorowej Ochrony „OZO”.

Jednocześnie MSWiA przypomina, że ochrona ludności to nie tylko domena samorządów. Przepisy ustawowe nakładają konkretne powinności na zarządców i właścicieli obiektów wielkokubaturowych (np. garaży podziemnych, centrów handlowych). W drugiej połowie 2026 roku ruszy masowy proces oficjalnego znakowania miejsc schronienia (z wykorzystaniem m.in. aplikacji mobilnych z bazą ponad 83 tys. punktów), a zarządcy będą musieli ściśle współpracować z gminami przy wdrażaniu planów obrony cywilnej. Procedury ewakuacyjne, zwłaszcza w odniesieniu do osób z niepełnosprawnościami, pozostają bezpośrednią kompetencją wójtów, burmistrzów i starostów.

 Zapraszamy do zapoznania się z dokumentem źródłowym- Wersja 111030BMAJ26: 

Autor: Joanna Kotowicz, Menedżer ds. wsparcia sprzedaży produktów ESG PKO, Bank Polski