Komisja Europejska proponuje rewizję unijnego systemu handlu emisjami (EU ETS)

Propozycja Komisji Europejskiej ma wzmocnić konkurencyjność europejskiego przemysłu oraz wspierać realizację unijnego celu klimatycznego na 2040 r.

Wolniejsza reedukacja puli uprawnień

Komisja proponuje zmianę współczynnika liniowej redukcji (LRF), czyli tempa, w jakim z roku na rok zmniejsza się łączna pula uprawnień do emisji.

Po 2030 r. współczynnik liniowej redukcji (LRF) ma zostać obniżony do 3,7% w latach 2031–2035 oraz 1,7% w latach 2036–2040, co oznacza wolniejsze tempo zmniejszania puli uprawnień do emisji i w konsekwencji przesunięcie terminu jej całkowitego wyczerpania z ok. 2039 r. na lata 2046–2048.

Bezpłatne uprawnienia po 2030 r.

• Bezpłatne uprawienia uzależnione od inwestycji. Przydział bezpłatnych uprawnień będzie w pełni uzależniony od przedstawienia przez firmy zweryfikowanego planu inwestycji dekarbonizacyjnych. 80% uprawnień będzie przyznawane po zatwierdzeniu planu, a pozostałe 20% po potwierdzeniu faktycznej redukcji emisji na koniec każdego pięcioletniego okresu.
• Dłuższa ochrona przemysłu. Bezpłatne uprawnienia i ochrona przed ryzykiem ucieczki emisji (carbon leakage) zostaną przedłużone do 2040 r., ze szczególnymi zasadami wygaszania dla sektorów objętych mechanizmem CBAM, wydłużonymi do 2038 r.
• Rewizja benchmarków. Komisja Europejska zaproponowała aktualizację benchmarków służących do wyliczania bezpłatnych uprawnień do emisji, co przełoży się na dodatkowe bezpłatne przydziały dla przemysłu o wartości ok. 6 mld euro w latach 2026–2030.
• Obowiązek zwrotu uprawnień przy relokacji. Firmy przenoszące produkcję poza UE będą musiały zwrócić otrzymane bezpłatne uprawnienia.

Międzynarodowe jednostki emisji

Od 2036 r. do 260 mln uprawnień ma zostać wydzielonych z unijnej puli i sprzedanych na aukcjach, a uzyskane środki zostaną przeznaczone na zakup do 260 mln ton (Mt) wysokiej jakości międzynarodowych jednostek emisji w latach 2036–2040. Mechanizm ten odpowiada ok. 2% emisji UE z 1990 r. i mieści się w limicie 5% przewidzianym w Europejskim Prawie Klimatycznym.

Rezerwa Stabilności Rynkowej i finansowanie dekarbonizacji

• Ograniczenie wycofywania uprawnień z rynku. Udział nadwyżki uprawnień kierowanej do Rezerwy Stabilności Rynkowej (MSR) ma zostać obniżony z 24% do 12%, co zwiększy liczbę uprawnień pozostających w obrocie.
• Zmiana zasad funkcjonowania MSR. Uprawnienia zgromadzone w Rezerwie Stabilności Rynkowej powyżej poziomu 400 mln nie będą już automatycznie umarzane, lecz pozostaną w rezerwie jako bufor wspierający stabilność rynku.
• Utworzenie Banku Dekarbonizacji Przemysłu. Nowy instrument finansowy ma dysponować środkami rzędu 100 mld euro, pochodzącymi z Funduszu Innowacyjnego, części przychodów z EU ETS oraz planowanej rewizji programu InvestEU. Środki te będą przeznaczone na wsparcie dekarbonizacji i elektryfikacji przemysłu.
• Minimalny poziom inwestycji w dekarbonizację. Państwa członkowskie będą zobowiązane do przeznaczania co najmniej 50% krajowych przychodów z EU ETS na działania wspierające dekarbonizację sektorów przemysłowych objętych systemem.

Propozycja Komisji trafi teraz do Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej, które będą prowadzić nad nią dalsze prace legislacyjne w zwykłej procedurze ustawodawczej. Ostateczny kształt przepisów, w tym konkretne wartości i terminy, może się jeszcze zmienić w toku negocjacji.

Materiały źródłowe dostępne są na stronach:

• Questions and answers on the EU Emissions Trading System (EU ETS) review – European Commission
• About the EU ETS – European Commission (Climate Action)

Autor: Igor Terlikowski, Biuro Wsparcia Sprzedaży Produktów ESG, PKO Bank Polski