Fundusz Modernizacyjny: wsparcie dla zielonej energii w Polsce– co nowego?

Fundusz Modernizacyjny to kluczowy mechanizm finansowy, który wspiera transformację energetyczną w Polsce, pomagając przechodzić z gospodarki opartej na węglu na czystsze, bardziej nowoczesne źródła energii. Dzięki niemu polskie firmy, samorządy i sektor ciepłowniczy mogą zyskać ogromne pieniądze na inwestycje w nowoczesne technologie.

Czym jest Fundusz Modernizacyjny?

Fundusz Modernizacyjny to specjalny instrument finansowy Unii Europejskiej. 

Skąd pochodzą pieniądze?

Fundusz jest zasilany pieniędzmi ze sprzedaży 4,5% ogólnej puli unijnych uprawnień do emisji dwutlenku węgla (EU-ETS). Innymi słowy, kraje, które muszą kupować te uprawnienia, pośrednio finansują modernizację energetyki w krajach potrzebujących wsparcia.

 Na co są przeznaczone?

Środki te są przeznaczone na bezzwrotne dotacje dla 13 krajów członkowskich (w tym Polski) na:

1. modernizację systemów energetycznych.
2. poprawę efektywności energetycznej (oszczędzanie energii).
3. rozwój zeroemisyjnego transportu.

Szacuje się, że w latach 2021-2030 do Polski z Funduszu Modernizacyjnego może trafić nawet około 60 miliardów złotych.

Kto odpowiada za Fundusz w Polsce?

Choć pieniądze pochodzą z mechanizmu unijnego, a sprzedażą uprawnień zarządza Europejski Bank Inwestycyjny (EBI), to w Polsce całą obsługą i uruchamianiem programów zajmuje się jeden podmiot:

• Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW).

NFOŚiGW pełni rolę Krajowego Operatora Funduszu Modernizacyjnego. To właśnie ta instytucja przygotowuje konkretne programy pomocowe i negocjuje je z EBI, a następnie ogłasza nabory wniosków i wypłaca dotacje beneficjentom. Do tej pory NFOŚiGW uzgodnił już 25 różnych programów o łącznym budżecie około 46 miliardów złotych.

Nowe środki i na co będzie można je pozyskać?

Dzięki ostatniej akceptacji Europejskiego Banku Inwestycyjnego, NFOŚiGW pozyskał dodatkowe 1,4 miliarda złotych na nowe i rozwijane już programy.

W najbliższym czasie (w 2025 i 2026 roku) największe szanse na wsparcie będą miały projekty związane z:

1. Budowa biometanowni 

To najważniejsza nowość, która ruszy w przyszłym roku.

• Program: „Poprawa bezpieczeństwa energetycznego poprzez wykorzystanie biometanu”.
• Budżet: 800 milionów złotych.
• Dla kogo: przedsiębiorcy planujący budowę biometanowni w Polsce.
• Forma wsparcia: dotacja pokrywająca do 45% kosztów kwalifikowanych.
• Kiedy: nabór wniosków planowany jest w pierwszej połowie 2026 roku.

2. Efektywność energetyczna w przemyśle

Program mający na celu zmniejszenie zużycia energii w dużych zakładach i fabrykach.

• Program: „Przemysł energochłonny – poprawa efektywności energetycznej 2.0”.
• Zwiększenie budżetu: o dodatkowe 485 milionów złotych.
• Na co: inwestycje, które przynoszą duże oszczędności energii w firmach energochłonnych.

3. Inteligentne sieci energetyczne

Wsparcie dla infrastruktury przesyłowej, która jest niezbędna do przyjmowania coraz większej ilości energii ze źródeł odnawialnych (OZE).

• Program: „Elektroenergetyka – Inteligentna infrastruktura energetyczna”.
• Zwiększenie budżetu: o dodatkowe 100 milionów złotych.
• Na co: inwestycje w nowoczesne, tzw. inteligentne sieci elektroenergetyczne.

4. OZE dla ciepłownictwa

Wsparcie dla modernizacji ciepłowni, które mają zastępować węgiel odnawialnymi źródłami ciepła.

• Program: „OZE – źródło ciepła dla ciepłownictwa” (już funkcjonujący).
• Wsparcie: kolejna zaliczka w wysokości 200 milionów złotych na kontynuację programu.

Oczekiwania 

Fundusz Modernizacyjny zapewnia stały, potężny strumień bezzwrotnego wsparcia finansowego dla polskiej gospodarki, skupionego na transformacji energetycznej.

• obecny rok (2025): przedsiębiorcy i jednostki mogą korzystać ze zwiększonych budżetów w istniejących już programach, zwłaszcza tych dotyczących efektywności energetycznej w przemyśle i rozwoju inteligentnych sieci.
• przyszły rok (2026): największym wydarzeniem będzie start nowego, bardzo dużego programu dla inwestorów z sektora biometanu (800 mln zł), który ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego Polski.

Polityka NFOŚiGW jasno wskazuje, że środki z Funduszu Modernizacyjnego będą w coraz większym stopniu kierowane na innowacyjne i zeroemisyjne technologie, gwarantując stabilne finansowanie zielonej transformacji na lata 2021-2030.

Autor: Joanna Kotowicz, Menedżer ds. wsparcia sprzedaży produktów ESG, PKO Bank Polski