Dual use – nowe możliwości finansowania rozwoju technologii i produkcji

Jeszcze niedawno przedsiębiorca zainteresowany wejściem na rynek związany z bezpieczeństwem i obronnością musiał szukać wsparcia przede wszystkim w programach badawczo-rozwojowych lub standardowych instrumentach inwestycyjnych. Obecnie powstają rozwiązania kierowane bezpośrednio do firm rozwijających produkty, technologie i zdolności produkcyjne, które mogą mieć zastosowanie zarówno cywilne, jak i związane z bezpieczeństwem oraz obronnością. Co istotne, wsparcie obejmuje różne etapy rozwoju przedsięwzięcia. Firma może poszukiwać finansowania zarówno na badania i rozwój nowej technologii, jej testowanie i wdrożenie, jak również na zakup maszyn, modernizację infrastruktury, uruchomienie linii produkcyjnej czy zwiększenie istniejących mocy produkcyjnych. Dla przedsiębiorców oznacza to, że potencjał dual use można analizować nie tylko przez pryzmat samego produktu, lecz również całej ścieżki jego rozwoju – od pomysłu do produkcji na większą skalę.

Ogólnopolskie wsparcie dla uruchomienia produkcji

Jednym z najważniejszych instrumentów dostępnych w całym kraju jest FENG.02.33 Kredyt na wytwarzanie produktów podwójnego zastosowania, realizowany przez Bank Gospodarstwa Krajowego w ramach programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki. Program skierowany jest do mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw planujących inwestycję prowadzącą do uruchomienia lub zwiększenia zdolności wytwarzania produktów podwójnego zastosowania. Nabór wniosków zaplanowano od 29 października 2026 r. do 28 stycznia 2027 r., a jego budżet wynosi 400 mln zł. Mechanizm łączy finansowanie bankowe z dotacją. Przedsiębiorca uzyskuje kredyt inwestycyjny na realizację przedsięwzięcia, natomiast przyznana premia przeznaczana jest na spłatę części kapitału kredytu odpowiadającego kosztom kwalifikowanym projektu. Finansowanie może obejmować m.in. zakup maszyn i urządzeń, roboty i materiały budowlane, nieruchomości oraz wartości niematerialne i prawne potrzebne do uruchomienia produkcji. Minimalna wartość kosztów kwalifikowanych projektu wynosi 2 mln zł, a poziom dofinansowania może sięgać od 25 do 70 proc., w zależności m.in. od wielkości przedsiębiorstwa, rodzaju wydatku oraz lokalizacji inwestycji. To rozwiązanie skierowane przede wszystkim do firm, które mają już określony produkt i plan inwestycyjny, a kolejnym krokiem w ich rozwoju ma być stworzenie lub zwiększenie zdolności do jego wytwarzania.

Coraz więcej możliwości w regionach

Drugim ważnym kierunkiem wsparcia są programy regionalne. W nowych działaniach Funduszy Europejskich coraz wyraźniej wydzielane są środki przeznaczone na rozwój przemysłu związanego z bezpieczeństwem i obronnością, technologie podwójnego zastosowania, cyberbezpieczeństwo oraz zwiększanie odporności gospodarki. Nie ma przy tym jednego modelu regionalnego wsparcia. Poszczególne województwa kierują środki na różne etapy rozwoju przedsiębiorstw – od prac badawczo-rozwojowych, przez wdrożenie nowych technologii, po rozbudowę infrastruktury i uruchomienie produkcji.

Jedną z najbardziej rozbudowanych ofert przygotowuje województwo podkarpackie. Od 21 września do 9 października 2026 r. przedsiębiorcy będą mogli ubiegać się o środki w ramach działania FEPK.11.01 na inwestycje służące rozwojowi potencjału produkcyjnego i usługowego w branży bezpieczeństwa i obronności. Budżet naboru wynosi ponad 147 mln zł. Kolejny konkurs rozpocznie się 12 października 2026 r. i będzie już bezpośrednio dotyczył rozwoju innowacyjnych produktów, usług i technologii dual use. Na ten cel przeznaczono ponad 106,6 mln zł, a o wsparcie będą mogły ubiegać się zarówno MŚP, jak i duże przedsiębiorstwa. Na 2027 r. zaplanowano kolejne działania – m.in. wsparcie rozwoju produktów i usług podwójnego zastosowania w strefie przygranicznej oraz pomoc dla MŚP działających w obszarze bezpieczeństwa, obronności i dual use, realizowaną przy udziale instytucji otoczenia biznesu oraz klastrów.

Od rozbudowy zakładu po pierwszą serię produkcyjną

Inny model wsparcia widoczny jest w województwie świętokrzyskim. W ramach działania FESW.13.01 „Wsparcie przemysłu obronnego” przedsiębiorstwa mogą pozyskać środki m.in. na rozbudowę bazy przemysłowej, zakup technologii i linii produkcyjnych oraz rozwój lub wytwarzanie produktów podwójnego zastosowania. Wsparciem może zostać objęta również infrastruktura służąca utrzymaniu i odtwarzaniu sprawności sprzętu wykorzystywanego do celów wojskowych, a cyberbezpieczeństwo może być dodatkowym elementem projektu. Nabór trwa do 8 stycznia 2027 r., a jego budżet wynosi 113 mln zł. O środki mogą ubiegać się zarówno MŚP, jak i duże przedsiębiorstwa.

Z kolei w Opolskim planowane działanie FEOP.14.01 ma objąć rozwój i wdrażanie technologii podwójnego zastosowania, takich jak m.in. drony, roboty, sensory, lasery, specjalistyczne materiały, oprogramowanie czy systemy związane z ochroną informacji. Program ma również umożliwiać finansowanie pierwszej produkcji – w tym modernizacji infrastruktury przemysłowej, zakupu linii montażowych i produkcyjnych, automatyzacji, robotyzacji oraz cyfryzacji procesów. Nabór dla MŚP zaplanowano od 27 października do 10 listopada 2026 r., a jego budżet wynosi 48 mln zł.

Podobny kierunek widać w Łódzkim. Działanie FELD.13.01 ma łączyć inwestycje produkcyjne związane ze zdolnościami obronnymi i odpornością z projektami badawczo-rozwojowymi przedsiębiorstw. Wsparcie B+R ma obejmować projekty na poziomach gotowości technologicznej TRL 4–9. Nabór zaplanowano od 30 września do 16 listopada 2026 r., a budżet działania wynosi blisko 88 mln zł.

Finansowanie badań i wdrożenia wyników B+R

Dla przedsiębiorstw znajdujących się na wcześniejszym etapie rozwoju technologii szczególnie istotne mogą być instrumenty łączące prace badawcze z późniejszym wdrożeniem ich rezultatów.

W województwie podlaskim na działanie FEPD.13.01 zaplanowano 50 mln zł. Program ma umożliwiać finansowanie działalności badawczo-rozwojowej przedsiębiorstw, ale również wdrażanie wyników prac B+R i innowacji prowadzących do powstania produktów oraz usług istotnych dla obronności lub technologii podwójnego zastosowania. O środki mają ubiegać się MŚP, duże przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowo-przemysłowe. Nabór planowany jest od 18 listopada 2026 r. do 8 lutego 2027 r.

Podobne podejście przyjęto w Lubuskim. Działanie 12.1 „Badania i innowacje dla bezpiecznej gospodarki” przewiduje zarówno badania na rzecz innowacji podwójnego zastosowania, jak i projekty inwestycyjne związane z dual use. Nabór z budżetem 10 mln zł zaplanowano od 1 października do 30 listopada 2026 r.

Produkcja, inwestycje i kompetencje

Szeroki zakres planowanego wsparcia dobrze pokazuje również województwo śląskie. Działanie FESL.15.01 ma służyć zwiększaniu potencjału przedsiębiorstw dostarczających produkty i usługi dla sił zbrojnych. Nabór z budżetem 44,5 mln zł planowany jest od 22 października do 17 grudnia 2026 r. Dla sektora MŚP przygotowywane jest odrębne działanie FESL.15.02 „Inwestycje w produkty podwójnego zastosowania”. Konkurs ma rozpocząć się w grudniu 2026 r. i potrwać do lutego 2027 r., a jego budżet zaplanowano na 22,25 mln zł. Uzupełnieniem finansowania inwestycji ma być działanie FESL.17.03 dotyczące szkoleń i kursów pozwalających zdobywać oraz rozwijać kompetencje i umiejętności podwójnego zastosowania.

Pokazuje to, że wsparcie dual use coraz częściej obejmuje nie tylko technologię i infrastrukturę, ale również zasoby i kompetencje potrzebne do jej rozwijania, produkowania i wykorzystywania.

Nie tylko dla firm z sektora obronnego

Rosnąca liczba programów nie oznacza, że wsparcie jest skierowane wyłącznie do przedsiębiorstw, które już dzisiaj działają na rynku obronnym. Potencjału dual use można szukać również w rozwiązaniach rozwijanych dla przemysłu, energetyki, transportu, telekomunikacji, cyberbezpieczeństwa czy zaawansowanej produkcji. Mogą to być m.in. sensory, systemy komunikacji, drony, roboty, specjalistyczne materiały, rozwiązania informatyczne, technologie ochrony informacji czy zaawansowane urządzenia wykorzystywane w procesach przemysłowych. Dla części przedsiębiorstw oznacza to możliwość wykorzystania posiadanych już kompetencji i technologii na nowych rynkach. Firma nie zawsze musi zaczynać od opracowania całkowicie nowego produktu. Potencjał może tkwić również w rozwinięciu istniejącego rozwiązania, dostosowaniu jego parametrów lub zwiększeniu możliwości produkcyjnych.

Samo potencjalne zastosowanie produktu w obszarze bezpieczeństwa lub obronności nie przesądza jednak ani o jego formalnej klasyfikacji jako produktu podwójnego zastosowania, ani o możliwości uzyskania dofinansowania. Każdy program określa własny zakres projektów, grupę beneficjentów oraz kryteria, które musi spełnić planowana inwestycja.

Najpierw projekt, później źródło finansowania

Rosnąca liczba instrumentów powoduje, że coraz ważniejsze staje się właściwe dopasowanie finansowania do rzeczywistego etapu rozwoju przedsięwzięcia. Przedsiębiorstwo, które dopiero rozwija technologię, będzie potrzebowała przede wszystkim środków na badania, rozwój, prototypowanie i testowanie rozwiązania. Przedsiębiorstwo posiadające gotową technologię może poszukiwać finansowania jej wdrożenia, zakupu niezbędnej infrastruktury i uruchomienia pierwszej produkcji. Jeszcze inna sytuacja dotyczy firmy, która już produkuje, ale chce zwiększyć moce produkcyjne, uruchomić kolejną linię technologiczną, zautomatyzować proces lub dostosować zakład do nowych wymagań. Dlatego poszukiwania finansowania warto rozpocząć nie od pytania „jaki konkurs jest obecnie dostępny?”, ale od dokładnego określenia projektu: jaki produkt lub technologia mają być rozwijane, jakie mogą mieć zastosowania, na jakim etapie się znajdują i jaki powinien być kolejny krok inwestycyjny. Dopiero na tej podstawie można ocenić, czy przedsiębiorstwo potrzebuje finansowania prac B+R, wdrożenia technologii, uruchomienia produkcji czy zwiększenia istniejących zdolności przemysłowych – i wybrać instrument najlepiej odpowiadający rzeczywistym potrzebom.

Zestawienie planowanych naborów

Zestawienie opracowano na bazie harmonogramów naborów aktualnych na 14  września 2026 r. W przypadku naborów, które nie zostały jeszcze ogłoszone, wskazane terminy i budżety wynikają z aktualnych harmonogramów i mogą ulec zmianie.