Program LIFE

Program LIFE to instrument finansowy Unii Europejskiej dedykowany wyłącznie projektom z zakresu ochrony środowiska, działań na rzecz klimatu oraz transformacji w ramach czystej energii. Na lata 2021 – 2027 przewidziano na ten cel budżet w wysokości 5,4 miliarda euro, z czego 3,5 mld euro trafi na działania środowiskowe, a ponad 1,9 mld euro na rzecz klimatu.

Głównym celem programu jest identyfikacja, promocja i wdrażanie innowacyjnych rozwiązań odpowiadających na wyzwania środowiskowe oraz klimatyczne.  

Projekty powinny charakteryzować się:

•           Mierzalnym wpływem – wnioski powinny zawierać jasne i wymierne wskaźniki wpływu na środowisko lub klimat.  W projektach przyrodniczych wymagane jest wykazanie działań ochronnych na kolejne 30 lat,
•      Replikowalnością i skalowalnością – wyniki muszą mieć potencjał do powielenia rozwiązań w innych regionach i państwach członkowskich,
•      Podejściem „close-to-market” – technologia lub rozwiązanie musi znajdować się na zaawansowanym etapie rozwoju, pozwalającym na jego demonstrację w warunkach rzeczywistych.

Struktura Programu

Program jest podzielony na dwa główne obszary, z których każdy obejmuje dwa podprogramy.

Obszar środowisko

• Przyroda i różnorodność biologiczna - wspiera działania m.in związane z ochroną zagrożonych gatunków i siedlisk, czy wdrażanie sieci obszarów Natura 2000.
• Gospodarka o obiegu zamkniętym i jakość życia - koncentruje się na projektach promujących gospodarkę o obiegu zamkniętym (GOZ) i zrównoważone zarządzanie zasobami naturalnymi.

Obszar klimat

•       Łagodzenie zmiany klimatu i przystosowanie się do niej - finansuje projekty, które redukują emisje gazów cieplarnianych i zwiększają odporność na skutki zmian klimatu.
•       Przejście na czystą energię (CET) - wsparcie działań miękkich nieinwestycyjnych na rzecz efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii.

Poziomy dofinansowania

Standardowy poziom dofinansowania wynosi do 60% kosztów kwalifikowanych. W projektach przyrodniczych dofinansowanie może wynieść aż do 75%.  W przypadku projektów z podprogramu „Przejście na czystą energię” Komisja Europejska pokrywa do 95% kosztów. Środki płynące bezpośrednio z budżetu Unii Europejskiej nie są wliczane do limitów pomocy publicznej.

Dzięki połączeniu środków Komisji Europejskiej (60%) oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), polscy wnioskodawcy mogą uzyskać łącznie nawet do 95% dofinasowania bezzwrotnego. NFOŚiGW oferuje mechanizm współfinansowania projektów LIFE poprzez dotacje krajową do 35% kosztów kwalifikowanych, co w praktyce niemal całkowicie niweluje wyzwanie związane z wkładem własnym.

Kalendarz aplikowania

Nabór wniosków projektowych na 2026 rok został uruchomiony 21 kwietnia 2026 r. Większość wniosków o dofinansowanie w programie LIFE należy złożyć do września 2026 roku, a dokładniej:

• Do 3 września przesyła się wstępne zarysy dużych projektów strategicznych
• Do 16 września wnioski dotyczące czystej energii
• Do 22 września standardowe wnioski dotyczące projektów przyrodniczych i środowiskowych.

Na przełomie lutego i marca kolejnego roku ogłaszane są wyniki, a podpisywanie umów na granty ma zazwyczaj miejsce w maju lub w czerwcu.

Wybrane konkursy w ramach programu LIFE