CRMA nabiera tempa: inicjatywa RESourceEU i pierwsze strategiczne inwestycje

Rozporządzenie, które weszło w życie 23 maja 2024 r., ustanawia ramy prawne mające zapewnić Unii Europejskiej bezpieczny, stabilny i zrównoważony dostęp do surowców krytycznych – niezbędnych dla transformacji energetycznej, cyfrowej oraz sektora obronnego.

CRMA odpowiada na rosnące ryzyka geopolityczne i gospodarcze, wynikające z wysokiej koncentracji dostaw kluczowych surowców poza UE, w szczególności w Azji. W praktyce oznacza to próbę wzmocnienia europejskiej odporności poprzez działania obejmujące cały łańcuch wartości: od poszukiwań i wydobycia, przez przetwarzanie, po recykling i ponowne wykorzystanie.

Cele CRMA – twarde liczby na 2030 r.

Rozporządzenie wprowadza konkretne wskaźniki, które mają ukierunkowywać decyzje inwestycyjne oraz politykę publiczną. Do 2030 r. Unia Europejska zakłada, że:

• co najmniej 10% rocznego zapotrzebowania na strategiczne surowce będzie pochodzić z wydobycia na terenie UE,
• 40% będzie przetwarzane w UE,
• 25% będzie pochodzić z recyklingu,
• udział jednego kraju trzeciego w dostawach danego surowca na każdym etapie łańcucha wartości nie przekroczy 65%.

Jednocześnie CRMA wprowadza uproszczone i bardziej przewidywalne procedury administracyjne dla projektów uznanych za strategiczne, w tym maksymalne terminy wydawania pozwoleń oraz mechanizm jednego punktu kontaktowego w państwach członkowskich.

Europejskie Centrum Surowców Krytycznych – nowy element architektury

Istotnym uzupełnieniem CRMA jest powołanie Europejskiego Centrum Surowców Krytycznych (European Critical Raw Materials Centre – ECRMC). Centrum ma pełnić funkcję operacyjnego zaplecza dla realizacji celów rozporządzenia, w szczególności poprzez:

• koordynację popytu ze strony europejskich przedsiębiorstw,
• ułatwianie wspólnych zakupów i kontraktów długoterminowych,
• wsparcie dywersyfikacji źródeł dostaw,
• gromadzenie i analizę danych rynkowych dotyczących dostępności i ryzyk surowcowych.

Dla przedsiębiorców oznacza to większą przejrzystość rynku i potencjalnie silniejszą pozycję negocjacyjną, zwłaszcza w sektorach energochłonnych i technologicznych.

RESourceEU – przyspieszenie wdrażania CRMA

Na początku grudnia 2025 r. Komisja Europejska zaprezentowała plan działań RESourceEU, który stanowi praktyczne rozwinięcie CRMA. Inicjatywa koncentruje się na finansowaniu i de-riskingu projektów surowcowych, wzmacnianiu recyklingu oraz budowie odpornych, europejskich łańcuchów wartości.

RESourceEU zakłada m.in. większe zaangażowanie Europejskiego Banku Inwestycyjnego, instrumenty gwarancyjne oraz wsparcie projektów o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa gospodarczego UE. Dla sektora finansowego jest to wyraźny sygnał, że projekty surowcowe – dotąd postrzegane jako obarczone podwyższonym ryzykiem – mogą zyskać silniejsze wsparcie publiczne.

Przykład z praktyki: inwestycja grafitowa w Grenlandii

Dobrym przykładem praktycznej realizacji założeń CRMA jest projekt Amitsoq w Grenlandii. W grudniu zatwierdzono dla niego 30-letnią koncesję wydobywczą. Złoże grafitu o wysokiej czystości ma potencjał produkcji ok. 80 tys. ton rocznie i zostało uznane za istotne z punktu widzenia europejskiego łańcucha dostaw dla baterii litowo-jonowych.

Projekt ten pokazuje, że CRMA nie ogranicza się wyłącznie do terytorium UE, ale obejmuje również strategiczne partnerstwa z krajami trzecimi, które mogą wspierać dywersyfikację dostaw.

Podsumowanie

CRMA, wspierany przez RESourceEU i Europejskie Centrum Surowców Krytycznych, wyznacza nowy kierunek dla inwestycji w sektorze energii, przemysłu i finansów. W praktyce oznacza to zwiększenie tempa w zakresie inwestycji w projekty strategiczne, rozwój recyklingu oraz działania wspierające transformację energetyczną i zwiększenie autonomii przemysłowej UE. Jednocześnie pozwala na lepsze monitorowanie ryzyka w łańcuchach dostaw oraz ułatwia współpracę między państwami członkowskimi i partnerami strategicznymi. To krok w stronę bardziej odpornego i zrównoważonego rynku surowców w Europie.

Autor:  Adam Ilków, Menedżer ds. wsparcia sprzedaży produktów ESG,  PKO Bank Polski